Ниса

يَٰٓأَيُّهَا ٱلنَّاسُ ٱتَّقُوا۟ رَبَّكُمُ ٱلَّذِي خَلَقَكُم مِّن نَّفْسࣲ وَٰحِدَةࣲ وَخَلَقَ مِنْهَا زَوْجَهَا وَبَثَّ مِنْهُمَا رِجَالࣰا كَثِيرࣰا وَنِسَآءࣰۚ وَٱتَّقُوا۟ ٱللَّهَ ٱلَّذِي تَسَآءَلُونَ بِهِۦ وَٱلْأَرْحَامَۚ إِنَّ ٱللَّهَ كَانَ عَلَيْكُمْ رَقِيبࣰا

Уа, адамдар! Бәріңді бір жаннан (бір кісіден) жаратқан һәм одан (болмыс бітімі өзіне ұқсайтын) жұбын жаратып, ол екеуінен көптеген ерлер мен әйелдерді өрбітіп, жер бетіне таратқан Раббыларыңа қарсы келуден сақтаныңдар. «Алла үшін деп», атын атап, бір-біріңе өтініш айтысқан Аллаға қарсы келіп, асы болудан һәм туыстық байланысты үзуден (яғни ата-ана мен туған-туыстың ақысын аяқ асты етуден) сақтаныңдар. Шүбәсіз, Алла – сендерді әрдайым көріп, бақылап тұрушы.

وَءَاتُوا۟ ٱلْيَتَٰمَىٰٓ أَمْوَٰلَهُمْۖ وَلَا تَتَبَدَّلُوا۟ ٱلْخَبِيثَ بِٱلطَّيِّبِۖ وَلَا تَأْكُلُوٓا۟ أَمْوَٰلَهُمْ إِلَىٰٓ أَمْوَٰلِكُمْۚ إِنَّهُۥ كَانَ حُوبࣰا كَبِيرࣰا

Сондай-ақ (балиғат шағына жеткен) жетімдердің мал-мүлкін өздеріне толық қайтарып беріңдер. Олардың дүниесінің жақсысын өз дүниелеріңнің жаманына айырбастамаңдар. Һәм олардың мал-мүлкін өз мал-мүліктеріңе қосып алып, жемеңдер. Шүбәсіз, бұлардың әрбірі үлкен күнә болып табылады.

وَإِنْ خِفْتُمْ أَلَّا تُقْسِطُوا۟ فِي ٱلْيَتَٰمَىٰ فَٱنكِحُوا۟ مَا طَابَ لَكُم مِّنَ ٱلنِّسَآءِ مَثْنَىٰ وَثُلَٰثَ وَرُبَٰعَۖ فَإِنْ خِفْتُمْ أَلَّا تَعْدِلُوا۟ فَوَٰحِدَةً أَوْ مَا مَلَكَتْ أَيْمَٰنُكُمْۚ ذَٰلِكَ أَدْنَىٰٓ أَلَّا تَعُولُوا۟

Қамқорлықтарыңа алған жетім қыздармен үйленген жағдайда оларға әділ бола алмаудан қорықсаңдар, өздеріңе ұнаған әрі адал болған өзге әйелдердің екеуімен, үшеуімен немесе төртеуімен үйленіп, отау құруларыңа болады. Егер бұл жағдайда да (әйелдеріңнің нәпақасын бөлуде бәріне бірдей қарайтын) әділ бола алмаудан қорықсаңдар, біреуін ғана немесе қолдарыңдағы күңдерді қанағат тұтыңдар. Әділдіктен ауытқып кетпеулеріңнің ең тиімді жолы, міне, осы.

وَءَاتُوا۟ ٱلنِّسَآءَ صَدُقَٰتِهِنَّ نِحْلَةࣰۚ فَإِن طِبْنَ لَكُمْ عَن شَيْءࣲ مِّنْهُ نَفْسࣰا فَكُلُوهُ هَنِيٓـࣰٔا مَّرِيٓـࣰٔا

Үйленетін әйелдеріңе мәһірлерін (қалыңдық сыйын) шын көңілден тарту етіңдер. Егер олар шын көңілден сол мәһірдің бір бөлігін өздеріңе қайтарып берсе (яғни оның бір бөлігін отбасының ішіп-жеміне жұмсаса), оны тәбетпен ішіп-жеңдер, ас болсын!

وَلَا تُؤْتُوا۟ ٱلسُّفَهَآءَ أَمْوَٰلَكُمُ ٱلَّتِي جَعَلَ ٱللَّهُ لَكُمْ قِيَٰمࣰا وَٱرْزُقُوهُمْ فِيهَا وَٱكْسُوهُمْ وَقُولُوا۟ لَهُمْ قَوْلࣰا مَّعْرُوفࣰا

Алла тағала тіршіліктеріңнің тірегі еткен мал-пұлдарыңды (мейлі өздеріңдікі яки аманат болсын) ақыл-есі толыспаған жандардың (кішкене балалардың һәм мейлі ер болсын, әйел болсын қаражатты үнемдеуді білмейтін ысырапқорлардың) қолына ұстатпаңдар. Сол мал-пұлдан (немесе оны айналымға салып содан түскен қаражаттан) оларды ішіп-жеммен, киім-кешекпен қамтамасыз етіңдер. Сондай-ақ оларға жылы сөз айтып, орынды ақыл-кеңес беріңдер.

وَٱبْتَلُوا۟ ٱلْيَتَٰمَىٰ حَتَّىٰٓ إِذَا بَلَغُوا۟ ٱلنِّكَاحَ فَإِنْ ءَانَسْتُم مِّنْهُمْ رُشْدࣰا فَٱدْفَعُوٓا۟ إِلَيْهِمْ أَمْوَٰلَهُمْۖ وَلَا تَأْكُلُوهَآ إِسْرَافࣰا وَبِدَارًا أَن يَكْبَرُوا۟ۚ وَمَن كَانَ غَنِيࣰّا فَلْيَسْتَعْفِفْۖ وَمَن كَانَ فَقِيرࣰا فَلْيَأْكُلْ بِٱلْمَعْرُوفِۚ فَإِذَا دَفَعْتُمْ إِلَيْهِمْ أَمْوَٰلَهُمْ فَأَشْهِدُوا۟ عَلَيْهِمْۚ وَكَفَىٰ بِٱللَّهِ حَسِيبࣰا

Жетімдерді үйленетін шағына жеткенге дейін жан-жақты бақылап, сынап бағыңдар. Егер олардың ақыл тұрғысынан толысқанына көздерің жетсе, мал-мүліктерін өздеріне тапсырыңдар. Есейгенде қайтарып алады екен деп, олардың мал-мүлкін оңды-солды шашып, талан-таражға салмаңдар. Қамқоршылардың арасынан кімде-кім бай болса, жетімнің мал-мүлкіне тимесін. Ал қолы қысқа адам (жетімге көрсеткен қамқорлығының ақысы ретінде) оның мал-мүлкінен мұң-мұқтажын өтейтіндей ғана мөлшерде ішіп-жесін. Оларға мал-мүліктерін қайтарып бергендеріңде, мұны куәгерлер арқылы куәландырыңдар. Жауапқа тартушы ретінде бір Алла жеткілікті.

لِّلرِّجَالِ نَصِيبࣱ مِّمَّا تَرَكَ ٱلْوَٰلِدَانِ وَٱلْأَقْرَبُونَ وَلِلنِّسَآءِ نَصِيبࣱ مِّمَّا تَرَكَ ٱلْوَٰلِدَانِ وَٱلْأَقْرَبُونَ مِمَّا قَلَّ مِنْهُ أَوْ كَثُرَۚ نَصِيبࣰا مَّفْرُوضࣰا

Ата-ана мен ет жақын туыстардан қалған мұрадан мирасқор ер адамдардың алар үлесі болғаны сияқты, ата-ана мен ет жақын туыстардан қалған мұра мейлі аз болсын, яки көп болсын, одан мирасқор әйелдердің де алар үлесі бар. Бұл – Алланың Өзі тағайындаған және мирасқорларға міндетті түрде берілуі керек болған енші.

وَإِذَا حَضَرَ ٱلْقِسْمَةَ أُو۟لُوا۟ ٱلْقُرْبَىٰ وَٱلْيَتَٰمَىٰ وَٱلْمَسَٰكِينُ فَٱرْزُقُوهُم مِّنْهُ وَقُولُوا۟ لَهُمْ قَوْلࣰا مَّعْرُوفࣰا

Мұра бөлісу кезінде қастарыңда мұрагерлерге жатпайтын туыстар, жетімдер, пақыр-міскіндер болса, мұрадан оларға да азын-аулақ беріңдер һәм оларға жылы-жылы сөз айтып, көңілдерін аулаңдар.

وَلْيَخْشَ ٱلَّذِينَ لَوْ تَرَكُوا۟ مِنْ خَلْفِهِمْ ذُرِّيَّةࣰ ضِعَٰفًا خَافُوا۟ عَلَيْهِمْ فَلْيَتَّقُوا۟ ٱللَّهَ وَلْيَقُولُوا۟ قَوْلࣰا سَدِيدًا

(Адамдар) арттарына өз күнін өзі көре алмайтын шиттей жас балаларын қалдырып кетуге мәжбүр болған жағдайда қанаты қайырылған балалары үшін қалай қорқып, қам жейтін болса, қамқорлықтарындағы жетімдердің ақысын жеуден де дәл солай қорықсын. Сондай-ақ олар бұл мәселеде Аллаға қарсы келіп, қаһарына ұшыраудан сақтансын және (мұра бөліскенде әрі жетімдермен қарым-қатынас жасағанда) әрдайым жақсы һәм дұрыс сөз айтсын.

إِنَّ ٱلَّذِينَ يَأْكُلُونَ أَمْوَٰلَ ٱلْيَتَٰمَىٰ ظُلْمًا إِنَّمَا يَأْكُلُونَ فِي بُطُونِهِمْ نَارࣰاۖ وَسَيَصْلَوْنَ سَعِيرࣰا

Жетімдердің мал-мүлкін жеп, оларға қиянат жасайтындар, расында, қарындарын тек отқа толтыруда. Олар көп ұзамай-ақ (дүниенің отына мүлдем ұқсамайтын һәм қуатын бір Алладан басқа ешкім білмейтін) жалын атқан отқа түсіп, әбден шыжғырылатын болады.

يُوصِيكُمُ ٱللَّهُ فِيٓ أَوْلَٰدِكُمْۖ لِلذَّكَرِ مِثْلُ حَظِّ ٱلْأُنثَيَيْنِۚ فَإِن كُنَّ نِسَآءࣰ فَوْقَ ٱثْنَتَيْنِ فَلَهُنَّ ثُلُثَا مَا تَرَكَۖ وَإِن كَانَتْ وَٰحِدَةࣰ فَلَهَا ٱلنِّصْفُۚ وَلِأَبَوَيْهِ لِكُلِّ وَٰحِدࣲ مِّنْهُمَا ٱلسُّدُسُ مِمَّا تَرَكَ إِن كَانَ لَهُۥ وَلَدࣱۚ فَإِن لَّمْ يَكُن لَّهُۥ وَلَدࣱ وَوَرِثَهُۥٓ أَبَوَاهُ فَلِأُمِّهِ ٱلثُّلُثُۚ فَإِن كَانَ لَهُۥٓ إِخْوَةࣱ فَلِأُمِّهِ ٱلسُّدُسُۚ مِنۢ بَعْدِ وَصِيَّةࣲ يُوصِي بِهَآ أَوْ دَيْنٍۗ ءَابَآؤُكُمْ وَأَبْنَآؤُكُمْ لَا تَدْرُونَ أَيُّهُمْ أَقْرَبُ لَكُمْ نَفْعࣰاۚ فَرِيضَةࣰ مِّنَ ٱللَّهِۗ إِنَّ ٱللَّهَ كَانَ عَلِيمًا حَكِيمࣰا

Балаларыңа мұра қалдырғанда әділдіктен ауытқымауларың үшін Алла тағала сендерге мынаны бұйырады: ер балаға екі қыз баланың сыбағасындай үлес беріледі. Егер барлығы қыз бала болса һәм саны жағынан екеу немесе одан көп болса, онда оларға мирастың үштен екі бөлігі тиеді. Ал жалғыз қыз болса, оған мирастың тең жарымы тиеді. Марқұмның артында бала қалса, онда артында қалған ата-анасының әрқайсысына мирастың алтыдан бір бөлігі тиеді. Егер баласы болмай, дүние-мүлкіне артында қалған ата-анасы ғана мұрагерлік етсе, анасына үштен бірі тиеді. Ал туған бауырлары болса, анасына алтыдан бір бөлігі ғана тиеді. Мұндай бөліс марқұмның өсиеті орындалып, қарыздары толық өтелгеннен кейін жүзеге асады. Ата-аналарың мен балаларыңның қайсысының пайда жағынан өздеріңе жақынырақ екенін біле алмайсыңдар. Ендеше, бұл бөліс Алла тарапынан бекітілген парыз. Шүбәсіз, Алла – Алим (бәрін білетін шексіз ілім иесі), Хаким (әр ісі мен әрбір үкімінде талай хикмет болған асқан даналық иесі).

۞وَلَكُمْ نِصْفُ مَا تَرَكَ أَزْوَٰجُكُمْ إِن لَّمْ يَكُن لَّهُنَّ وَلَدࣱۚ فَإِن كَانَ لَهُنَّ وَلَدࣱ فَلَكُمُ ٱلرُّبُعُ مِمَّا تَرَكْنَۚ مِنۢ بَعْدِ وَصِيَّةࣲ يُوصِينَ بِهَآ أَوْ دَيْنࣲۚ وَلَهُنَّ ٱلرُّبُعُ مِمَّا تَرَكْتُمْ إِن لَّمْ يَكُن لَّكُمْ وَلَدࣱۚ فَإِن كَانَ لَكُمْ وَلَدࣱ فَلَهُنَّ ٱلثُّمُنُ مِمَّا تَرَكْتُمۚ مِّنۢ بَعْدِ وَصِيَّةࣲ تُوصُونَ بِهَآ أَوْ دَيْنࣲۗ وَإِن كَانَ رَجُلࣱ يُورَثُ كَلَٰلَةً أَوِ ٱمْرَأَةࣱ وَلَهُۥٓ أَخٌ أَوْ أُخْتࣱ فَلِكُلِّ وَٰحِدࣲ مِّنْهُمَا ٱلسُّدُسُۚ فَإِن كَانُوٓا۟ أَكْثَرَ مِن ذَٰلِكَ فَهُمْ شُرَكَآءُ فِي ٱلثُّلُثِۚ مِنۢ بَعْدِ وَصِيَّةࣲ يُوصَىٰ بِهَآ أَوْ دَيْنٍ غَيْرَ مُضَآرࣲّۚ وَصِيَّةࣰ مِّنَ ٱللَّهِۗ وَٱللَّهُ عَلِيمٌ حَلِيمࣱ

(Уа, ерлер! қайтыс болған) әйелдеріңнің артында бала қалмаса, онда қалдырған мұрасының тең жарымы сендерге тиесілі. Егер арттарында бала қалса, онда сендерге қалдырған мұрасының төрттен бір бөлігі ғана тиеді. Мұндай бөліс олардың өсиеті орындалып, қарыздары толық өтелгеннен кейін жүзеге асады. Ал өздеріңе келсек, арттарыңда ұрпақ қалмаса, қалдырған мұраларыңның төрттен бірі жұбайларыңа тиесілі болады. Ал егер арттарыңда ұрпақ қалса, онда жұбайларыңа мұраның сегізден бірі ғана тиеді. Бұл бөліс те айтқан өсиеттерің орындалып, қарыздарың толық өтелгеннен кейін жүзеге асады. Егер қайтыс болған ер адамның немесе әйелдің артында қалған ата-анасы да, балалары да болмай, (бір анадан) туған бауыры немесе әпкесі, яки қарындасы ғана болса, олардың әрқайсысына мұраның алтыдан бір бөлігі тиеді. Ал егер (бір анадан) туған бауырлары мен әпке-қарындастары одан да көп болса, онда олар мұраның үштен бір бөлігін өзара теңдей етіп бөліп алады. Бұл бөліс те марқұмның өсиеті орындалып, қарыздары толық өтелгеннен кейін жүзеге асады. (Марқұмның өсиетін орындап, қарыздары болса, оларды өтеу барысында) аталмыш мұрагерлердің бірде-бірі титтей де зиянға ұшырамауы керек. Міне, мұраға қатысты осы үкімдер – Алланың бұйрығы. Алла – Алим (әрбір жанның әр ісін қалай һәм не үшін істегенін жақсы білетін шексіз ілім иесі), әрі Халим (шалыс басқан құлдарын бірден жазаламай тәубеге келуіне мұрсат беретін өте сабырлы).

تِلْكَ حُدُودُ ٱللَّهِۚ وَمَن يُطِعِ ٱللَّهَ وَرَسُولَهُۥ يُدْخِلْهُ جَنَّٰتࣲ تَجْرِي مِن تَحْتِهَا ٱلْأَنْهَٰرُ خَٰلِدِينَ فِيهَاۚ وَذَٰلِكَ ٱلْفَوْزُ ٱلْعَظِيمُ

Бұлар – Алланың белгілеген шекарасы. Кімде-кім Аллаға және елшісіне бағынса, Алла оны (жайқалған жасыл бауларының арасынан және зәулім сарайларының) түбінен өзендер ағып жататын жаннат бақшаларына кіргізеді. Олар сонда мәңгі-бақи қалып (бақытты ғұмыр кешеді). Ең үлкен жетістік, ең зор табыс, міне, осы.

وَمَن يَعْصِ ٱللَّهَ وَرَسُولَهُۥ وَيَتَعَدَّ حُدُودَهُۥ يُدْخِلْهُ نَارًا خَٰلِدࣰا فِيهَا وَلَهُۥ عَذَابࣱ مُّهِينࣱ

Ал кімде-кім Аллаға және пайғамбарына қарсы келіп, Оның белгілеген шекарасынан асатын болса, оны ішінде мәңгі-бақи қалатын (жан түршігерлік жалын атқан) отқа тастайды. Сөйтіп, оның сыбағасы өзін қор қылатын азап болмақ.

وَٱلَّٰتِي يَأْتِينَ ٱلْفَٰحِشَةَ مِن نِّسَآئِكُمْ فَٱسْتَشْهِدُوا۟ عَلَيْهِنَّ أَرْبَعَةࣰ مِّنكُمْۖ فَإِن شَهِدُوا۟ فَأَمْسِكُوهُنَّ فِي ٱلْبُيُوتِ حَتَّىٰ يَتَوَفَّىٰهُنَّ ٱلْمَوْتُ أَوْ يَجْعَلَ ٱللَّهُ لَهُنَّ سَبِيلࣰا

Әйелдеріңнің арасынан азғындық (зина) жасағандарға қатысты (оқиға қалада болса, бір айдың ішінде, ауылдық жерде орын алса, ең көп алты ай ішінде) өз араларыңнан төрт ер адамды куәға тартуларың керек. Егер олар куәлікке жүріп, оқиғаның болғанын растаса, онда әйелдеріңді ажалы жеткенше, не болмаса Алла оларға қатысты басқа бір жол көрсеткенге дейін үйде қамап ұстаңдар.

وَٱلَّذَانِ يَأْتِيَٰنِهَا مِنكُمْ فَـَٔاذُوهُمَاۖ فَإِن تَابَا وَأَصْلَحَا فَأَعْرِضُوا۟ عَنْهُمَآۗ إِنَّ ٱللَّهَ كَانَ تَوَّابࣰا رَّحِيمًا

Араларыңнан зина жасаған ер мен әйелді ауыр сөздермен айыптап, сөгіп немесе таяққа жығып жазалаңдар. Егер олар тәубесіне келіп, түзелетін болса, жазалауды тоқтатып, жайына қоя беріңдер. Шүбәсіз, Алла – Тәууәб (істеген күнәлары үшін өкініп тәубеге келген құлдарының тәубесін қабыл алушы), Рахим (тәубе етіп, Өзіне бет бұрған мүмін құлдарына ерекше мейірімді).

إِنَّمَا ٱلتَّوْبَةُ عَلَى ٱللَّهِ لِلَّذِينَ يَعْمَلُونَ ٱلسُّوٓءَ بِجَهَٰلَةࣲ ثُمَّ يَتُوبُونَ مِن قَرِيبࣲ فَأُو۟لَٰٓئِكَ يَتُوبُ ٱللَّهُ عَلَيْهِمْۗ وَكَانَ ٱللَّهُ عَلِيمًا حَكِيمࣰا

Әйтсе де, Алла қабыл алуды уәде еткен тәубе – жамандықты (бір сәт нәпсіге еріп) білместікпен істегеннен кейін (оның күнә екенін білген бойда) дереу тәубе етіп, Аллаға бет бұрғандардың тәубесі. Міне, солардың тәубесін Алла міндетті түрде қабыл алады. Алла – Алим (құлдарының ниетін, қай істі не үшін істегенін жақсы білетін шексіз ілім иесі), Хаким (әр ісі мен әрбір үкімінде талай хикмет жатқан асқан даналық иесі).

وَلَيْسَتِ ٱلتَّوْبَةُ لِلَّذِينَ يَعْمَلُونَ ٱلسَّيِّـَٔاتِ حَتَّىٰٓ إِذَا حَضَرَ أَحَدَهُمُ ٱلْمَوْتُ قَالَ إِنِّي تُبْتُ ٱلْـَٰٔنَ وَلَا ٱلَّذِينَ يَمُوتُونَ وَهُمْ كُفَّارٌۚ أُو۟لَٰٓئِكَ أَعْتَدْنَا لَهُمْ عَذَابًا أَلِيمࣰا

Әйтпесе, күнәнің түр-түрін істеп жүріп, ажалы жетіп, жаны алқымына келгенде, «Мен енді тәубеме келдім» дейтіндердің және кәпір күйінде өлгендердің тәубесі қабыл болмайды. Біз олар үшін жан төзгісіз азап дайындап қойдық.

يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ لَا يَحِلُّ لَكُمْ أَن تَرِثُوا۟ ٱلنِّسَآءَ كَرْهࣰاۖ وَلَا تَعْضُلُوهُنَّ لِتَذْهَبُوا۟ بِبَعْضِ مَآ ءَاتَيْتُمُوهُنَّ إِلَّآ أَن يَأْتِينَ بِفَٰحِشَةࣲ مُّبَيِّنَةࣲۚ وَعَاشِرُوهُنَّ بِٱلْمَعْرُوفِۚ فَإِن كَرِهْتُمُوهُنَّ فَعَسَىٰٓ أَن تَكْرَهُوا۟ شَيْـࣰٔا وَيَجْعَلَ ٱللَّهُ فِيهِ خَيْرࣰا كَثِيرࣰا

Уа, иман келтіргендер! (Дүниеден озған жақын-дарыңның) әйелдерін (мұраға қалған дүниедей көріп) қаламаса да әмеңгерлік жолмен иелену, (мәһірлерін бермей өздеріңе некелеп алу немесе қалың мал алу үшін басқаларға мәжбүрлеп қосу) адал іске жатпайды. Сондай-ақ ашық түрде азғындық (зина) жасап, ауыр күнә арқаламайынша, өз әйелдеріңе (қалыңдық сыйы ретінде) берген мәһірлеріңнің бір бөлігін қайтарып алуды көздеп, орынсыз қысым көрсету (арқылы оларды ажырасуға мәжбүрлеулерің) де адал іске жатпайды. Жұбайларыңмен жақсы қарым-қатынаста болыңдар. Егер оларды ұнатпай қалсаңдар, (сабырлылық танытыңдар), қайдан білесіңдер, бәлкім, Алла сендер ұнатпаған нәрсенің артын қайырлы қылып, көптеген жақсылыққа ұластыруды қалайтын шығар.

وَإِنْ أَرَدتُّمُ ٱسْتِبْدَالَ زَوْجࣲ مَّكَانَ زَوْجࣲ وَءَاتَيْتُمْ إِحْدَىٰهُنَّ قِنطَارࣰا فَلَا تَأْخُذُوا۟ مِنْهُ شَيْـًٔاۚ أَتَأْخُذُونَهُۥ بُهْتَٰنࣰا وَإِثْمࣰا مُّبِينࣰا

Егер әйелдеріңмен ажырасып, орнына басқа әйел алып, төсек жаңғыртуды қаласаңдар, ажырасқан әйелдеріңе кезінде үйіп-төгіп мәһір берген болсаңдар да, одан еш нәрсе (бір сабақ жіп-дағы) алмаңдар. Әлде оны қайтарып алу үшін (әйелдеріңе зина жасады деп) жала жауып, көрер көзге күнә арқаламақсыңдар ма?!

وَكَيْفَ تَأْخُذُونَهُۥ وَقَدْ أَفْضَىٰ بَعْضُكُمْ إِلَىٰ بَعْضࣲ وَأَخَذْنَ مِنكُم مِّيثَٰقًا غَلِيظࣰا

Расында, сендер бір төсекте қосылып, бір-біріңмен соншалық жақындастыңдар һәм (некелескенде) әйелдерің сендерден (құқығын аяқ-асты етпеуге қатысты) берік уәде алған еді. Ендеше, берген сыйларыңды қалай қайтарып алмақсыңдар?!

وَلَا تَنكِحُوا۟ مَا نَكَحَ ءَابَآؤُكُم مِّنَ ٱلنِّسَآءِ إِلَّا مَا قَدْ سَلَفَۚ إِنَّهُۥ كَانَ فَٰحِشَةࣰ وَمَقْتࣰا وَسَآءَ سَبِيلًا

Бұрынырақта (надандық дәуірінде) болған істің жөні бөлек, ал бұдан былай әкелеріңмен (және аталарыңмен) некелескен әйелдерді алушы болмаңдар. Расында, бұл – Алланың қаһарына ұшырататын арсыздық һәм өте жиренішті жол-жоралғы!

حُرِّمَتْ عَلَيْكُمْ أُمَّهَٰتُكُمْ وَبَنَاتُكُمْ وَأَخَوَٰتُكُمْ وَعَمَّٰتُكُمْ وَخَٰلَٰتُكُمْ وَبَنَاتُ ٱلْأَخِ وَبَنَاتُ ٱلْأُخْتِ وَأُمَّهَٰتُكُمُ ٱلَّٰتِيٓ أَرْضَعْنَكُمْ وَأَخَوَٰتُكُم مِّنَ ٱلرَّضَٰعَةِ وَأُمَّهَٰتُ نِسَآئِكُمْ وَرَبَٰٓئِبُكُمُ ٱلَّٰتِي فِي حُجُورِكُم مِّن نِّسَآئِكُمُ ٱلَّٰتِي دَخَلْتُم بِهِنَّ فَإِن لَّمْ تَكُونُوا۟ دَخَلْتُم بِهِنَّ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ وَحَلَٰٓئِلُ أَبْنَآئِكُمُ ٱلَّذِينَ مِنْ أَصْلَٰبِكُمْ وَأَن تَجْمَعُوا۟ بَيْنَ ٱلْأُخْتَيْنِ إِلَّا مَا قَدْ سَلَفَۗ إِنَّ ٱللَّهَ كَانَ غَفُورࣰا رَّحِيمࣰا

(Уа, мүміндер!): Сендерге өз аналарыңмен, туған қыздарыңмен, әпке-қарындастарыңмен, әкелеріңнің әпке-қарындастарымен, аналарыңның әпке-сіңлілерімен, туған бауырларыңның қыздарымен, туған әпке-қарындастарыңның қыздарымен, сүт аналарыңмен, емшектес әпке-қарындастарыңмен, қайын енелеріңмен және қолдарыңдағы өгей қыздарыңмен некелесу харам етілді. Ал жар төсегінде қосылмай тұрып ажырасып кеткен әйелдеріңнің қыздарына үйленсеңдер күнә арқаламайсыңдар. Сондай-ақ сендер үшін бел балаларыңның жұбайларына үйлену һәм апалы-сіңлілі екі қызды бірдей әйелдікке алу харам етілді. Бұдан бұрын (надандық дәуірінде) болар іс болды. Өйткені Алла – Ғафур (құлдары қанша жерден күнәға батса да, тәубелеріне келген жағдайда өте кешірімді), Рахим (әсіресе мүмін құлдарына ерекше мейірімді).

۞وَٱلْمُحْصَنَٰتُ مِنَ ٱلنِّسَآءِ إِلَّا مَا مَلَكَتْ أَيْمَٰنُكُمْۖ كِتَٰبَ ٱللَّهِ عَلَيْكُمْۚ وَأُحِلَّ لَكُم مَّا وَرَآءَ ذَٰلِكُمْ أَن تَبْتَغُوا۟ بِأَمْوَٰلِكُم مُّحْصِنِينَ غَيْرَ مُسَٰفِحِينَۚ فَمَا ٱسْتَمْتَعْتُم بِهِۦ مِنْهُنَّ فَـَٔاتُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ فَرِيضَةࣰۚ وَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ فِيمَا تَرَٰضَيْتُم بِهِۦ مِنۢ بَعْدِ ٱلْفَرِيضَةِۚ إِنَّ ٱللَّهَ كَانَ عَلِيمًا حَكِيمࣰا

Сондай-ақ өзгелердің адал жарлары да сендер үшін харам. Алайда соғыс жағдайында тұтқынға түсіп, (күйеулерінен қол үзіп қалған) күңдеріңнің жөні бөлек. Міне, мұның бәрі – сендерге парыз етілген Алланың үкімдері. Ал енді (сендерге махрам болған) аталмыш әйелдердің тысындағы әйелдерге нәпсіге бой алдырып зина жасамау, ар тазалығын сақтау шартымен, мал-пұлдарыңнан мәһір беріп үйлену адал етілді. Ендеше, аталмыш әйелдермен көңіл қосып, қызығын көргілерің келсе, ақыларын (мәһірлерін, қалыңдық сыйларын) беріңдер, бұл сендер үшін парыз. Алайда мәһірді тағайындап қойғаннан кейін, өзара келісе отырып, оның мөлшерін азайту немесе көбейту арқылы бір-біріңді разы етсеңдер, күнә арқаламайсыңдар. Шүбәсіз, Алла – Алим (бәрін білетін шексіз ілім иесі), Хаким (әр ісі мен әрбір үкімінде талай хикмет жатқан асқан даналық иесі).

وَمَن لَّمْ يَسْتَطِعْ مِنكُمْ طَوْلًا أَن يَنكِحَ ٱلْمُحْصَنَٰتِ ٱلْمُؤْمِنَٰتِ فَمِن مَّا مَلَكَتْ أَيْمَٰنُكُم مِّن فَتَيَٰتِكُمُ ٱلْمُؤْمِنَٰتِۚ وَٱللَّهُ أَعْلَمُ بِإِيمَٰنِكُمۚ بَعْضُكُم مِّنۢ بَعْضࣲۚ فَٱنكِحُوهُنَّ بِإِذْنِ أَهْلِهِنَّ وَءَاتُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ بِٱلْمَعْرُوفِ مُحْصَنَٰتٍ غَيْرَ مُسَٰفِحَٰتࣲ وَلَا مُتَّخِذَٰتِ أَخْدَانࣲۚ فَإِذَآ أُحْصِنَّ فَإِنْ أَتَيْنَ بِفَٰحِشَةࣲ فَعَلَيْهِنَّ نِصْفُ مَا عَلَى ٱلْمُحْصَنَٰتِ مِنَ ٱلْعَذَابِۚ ذَٰلِكَ لِمَنْ خَشِيَ ٱلْعَنَتَ مِنكُمْۚ وَأَن تَصْبِرُوا۟ خَيْرࣱ لَّكُمْۗ وَٱللَّهُ غَفُورࣱ رَّحِيمࣱ

Араларыңнан азат мүмін әйелдерді алуға дәулеті жетпегендер иеліктеріңдегі мүмін күңдерге үйлене алады. Алла иман тұрғысынан дәрежелеріңді жақсы біледі және сендерді имандарыңа қарап бағалайды. (Уа, мүміндер, мейлі азат, мейлі құл болыңдар) бәрің де адам баласы һәм бір үмбетсіңдер. Ендеше, (күң болса да) нәпсіқұмарлыққа бой алдырып ешкіммен ашына-жай болмайтын адал, арлы әйелдермен қожайындарының алдынан өтіп, мәһірлерін ғұрыпқа сай беру арқылы некелесіңдер. Егер олар күйеуге шыққаннан кейін, азғындыққа барып, біреумен зина жасаса, оларға азат әйелге кесілетін жазаның тең жарымы беріледі. Күңдерге үйлену (үкімі) араларыңдағы нәпсіге бой алдырып зина жасап қоюдан қорыққандар үшін. Ал егер өздеріңе сенімді болып, сабырлылық танытсаңдар, бұл өздерің үшін әлдеқайда қайырлы болмақ. Алла – Ғафур (құлдары қанша жерден ауыр күнәға батса да, тәубеcіне келген жағдайда өте кешірімді), Рахим (әсіресе мүмін құлдарына ерекше мейірімді).

يُرِيدُ ٱللَّهُ لِيُبَيِّنَ لَكُمْ وَيَهْدِيَكُمْ سُنَنَ ٱلَّذِينَ مِن قَبْلِكُمْ وَيَتُوبَ عَلَيْكُمْۗ وَٱللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمࣱ

Алла сендерге адал мен арамды, жақсы мен жаманды ашық баяндауды, сендерді бұрынғы ізгі жандардың сара жолына салуды һәм күнәларыңнан арылтып, тәубелеріңді қабыл етуді қалайды. Алла – Алим (бәрін білетін шексіз ілім иесі), Хаким (әр ісі мен әрбір үкімінде талай хикмет болған асқан даналық иесі).

وَٱللَّهُ يُرِيدُ أَن يَتُوبَ عَلَيْكُمْ وَيُرِيدُ ٱلَّذِينَ يَتَّبِعُونَ ٱلشَّهَوَٰتِ أَن تَمِيلُوا۟ مَيْلًا عَظِيمࣰا

Алла (адал мен арамды, жақсы мен жаманды ашық көрсетіп, сендерді күнә атаулыдан арылту арқылы) тәубелеріңді қабыл алуды қалайды. Ал нәпсіге еріп (әйел, шен-шекпен, атақ-абырой, мал-дүние сынды) нәпсі құмарлықтарының соңына түскендер болса, сендердің тура жолдан мүлдем тайып, құрдымға құлағандарыңды қалайды.

يُرِيدُ ٱللَّهُ أَن يُخَفِّفَ عَنكُمْۚ وَخُلِقَ ٱلْإِنسَٰنُ ضَعِيفࣰا

Алла сендердің жүктеріңді (яғни, сендер үшін дінді) жеңілдеткісі келеді. Өйткені адам баласы өте әлсіз болып жаралған (яғни осал тұстары өте көп, сондықтан ол Алланың қолдауынсыз нәпсіге, азғырушы шайтанға өз бетімен төтеп бере алмайды).

يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ لَا تَأْكُلُوٓا۟ أَمْوَٰلَكُم بَيْنَكُم بِٱلْبَٰطِلِ إِلَّآ أَن تَكُونَ تِجَٰرَةً عَن تَرَاضࣲ مِّنكُمْۚ وَلَا تَقْتُلُوٓا۟ أَنفُسَكُمْۚ إِنَّ ٱللَّهَ كَانَ بِكُمْ رَحِيمࣰا

Уа, иман келтіргендер! Бір-біріңнің мал-дүниелеріңді арам жолмен жемеңдер. Ал өзара келісіп, ризашылықпен жасаған сауда-саттықтың жөні бөлек. Сондай-ақ бір-біріңді өлтірмеңдер. Шүбәсіз, Алла сендерге өте мейірімді.

وَمَن يَفْعَلْ ذَٰلِكَ عُدْوَٰنࣰا وَظُلْمࣰا فَسَوْفَ نُصْلِيهِ نَارࣰاۚ وَكَانَ ذَٰلِكَ عَلَى ٱللَّهِ يَسِيرًا

Кімде-кім осы айтылғандарды қасақана істеп, шектен шығып, өзіне һәм өзгелерге қиянат жасайтын болса, Біз оны шыжғырып азаптау үшін (қуатын Алладан өзге ешкім білмейтін) алапат отқа тастаймыз. Бұл – Аллаға бұйым емес.

إِن تَجْتَنِبُوا۟ كَبَآئِرَ مَا تُنْهَوْنَ عَنْهُ نُكَفِّرْ عَنكُمْ سَيِّـَٔاتِكُمْ وَنُدْخِلْكُم مُّدْخَلࣰا كَرِيمࣰا

(Уа, мүміндер!) Тыйым салынған ауыр күнәлардан бойды аулақ ұстасаңдар, өзге күнә-қателіктеріңді жасырып, кешеміз һәм сендерді сый-құрметке толы керемет мекенге жайғастырамыз.

وَلَا تَتَمَنَّوْا۟ مَا فَضَّلَ ٱللَّهُ بِهِۦ بَعْضَكُمْ عَلَىٰ بَعْضࣲۚ لِّلرِّجَالِ نَصِيبࣱ مِّمَّا ٱكْتَسَبُوا۟ۖ وَلِلنِّسَآءِ نَصِيبࣱ مِّمَّا ٱكْتَسَبْنَۚ وَسْـَٔلُوا۟ ٱللَّهَ مِن فَضْلِهِۦٓۚ إِنَّ ٱللَّهَ كَانَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمࣰا

Сондай-ақ Алланың кейбіріңе басқаларға қарағанда молынан берген (байлық, атақ-абырой, мансап, сұлулық сынды) дүниелік нәрселерге аңсарларың аумасын, (біреудің несібесіне қызығамын деп, күншілдік дертіне шалдығып, Алланың жазғанына қарсы келіп жүрмеңдер). Ер адамдардың істеген ісіне, еткен еңбегіне қарай алар сыбағасы (сауабы немесе күнәсі) болғанындай, әйелдердің де істеген ісіне, еткен еңбегіне қарай алар сыбағасы (сауабы немесе күнәсі) бар. Ендеше, (не тілесеңдер де тиісінше дұға әрі адал еңбек етіп) Алланың шексіз шарапатынан тілеңдер. Шүбәсіз, Алла бәрін біледі һәм әр ісін біліп істейді.

وَلِكُلࣲّ جَعَلْنَا مَوَٰلِيَ مِمَّا تَرَكَ ٱلْوَٰلِدَانِ وَٱلْأَقْرَبُونَۚ وَٱلَّذِينَ عَقَدَتْ أَيْمَٰنُكُمْ فَـَٔاتُوهُمْ نَصِيبَهُمْۚ إِنَّ ٱللَّهَ كَانَ عَلَىٰ كُلِّ شَيْءࣲ شَهِيدًا

Ата-ана мен өзге де жақын туыстар дүние салғаннан кейін, артында қалған мұраға иелік ететін мұрагерлер тағайындадық. Сондай-ақ, (Исламнан бұрын мұрагерлік мәселесінде) ант беріп, өзара серт байласып, өздеріңе мұрагер қылған адамдардың да тиісті сыбағасын беріңдер. Шүбәсіз, Алла – барлық нәрсеге (соның ішінде, барлық істеріңе әрі берген серттеріңе) куә болушы.

ٱلرِّجَالُ قَوَّٰمُونَ عَلَى ٱلنِّسَآءِ بِمَا فَضَّلَ ٱللَّهُ بَعْضَهُمْ عَلَىٰ بَعْضࣲ وَبِمَآ أَنفَقُوا۟ مِنْ أَمْوَٰلِهِمْۚ فَٱلصَّٰلِحَٰتُ قَٰنِتَٰتٌ حَٰفِظَٰتࣱ لِّلْغَيْبِ بِمَا حَفِظَ ٱللَّهُۚ وَٱلَّٰتِي تَخَافُونَ نُشُوزَهُنَّ فَعِظُوهُنَّ وَٱهْجُرُوهُنَّ فِي ٱلْمَضَاجِعِ وَٱضْرِبُوهُنَّۖ فَإِنْ أَطَعْنَكُمْ فَلَا تَبْغُوا۟ عَلَيْهِنَّ سَبِيلًاۗ إِنَّ ٱللَّهَ كَانَ عَلِيࣰّا كَبِيرࣰا

(Әйелді нәпақамен қамтамасыз ету, қорғау және тәрбиелеу ер адамның міндеті болғандықтан) нағыз ерлер әйелдерге басшы һәм қорған. Мұның себебі, Алланың кей адамдарды кейбіреуінен (басқару, қорған, қамқор болу сынды мәселелерде) артық (әрі қабілетті етіп) жаратқандығы, сондай-ақ ер адамдардың (әйелдеріне мәһір беру һәм отбасының нәпақасын табу сынды) қаржы-қаражат жауапкершілігін арқалағандығы. Ал ізгі әйелдер – Аллаға толық мойынсұнатын және ерлерінің алдындағы міндеттерін қалтқысыз орындайтын, сондай-ақ Алла олардың құқығын қалай қорғаған болса, олар да дәл солай ерлері қастарында болмаған кезде де ерлерінің құқын аяқасты етпей (ар-ұяттарын, отбасылық сырларды, отбасына тән абырой мен ерлері тапқан мал-дүниені) лайықты түрде сақтай білетін жандар. Әйелдеріңнің қыңырлыққа басып, бағынбай кетуінен қорықсаңдар, оларға алдымен насихат айтыңдар. (Айтылған насихаттан нәтиже шықпаса,) олардан бөлек жатыңдар. (Сонда да қыңырлығын қоймаса, бір жеріне зақым келтіріп алмай ақырындап) ұрыңдар. Егер түзеліп мойынсұнса, оларға жамандық жасаудың жолын іздемеңдер (әрі не болса соны желеу етіп оларды ренжітпеңдер). Біліп қойыңдар, Алла – Али (бәрінен биік), Кәбир (асқақ һәм ұлы).

وَإِنْ خِفْتُمْ شِقَاقَ بَيْنِهِمَا فَٱبْعَثُوا۟ حَكَمࣰا مِّنْ أَهْلِهِۦ وَحَكَمࣰا مِّنْ أَهْلِهَآ إِن يُرِيدَآ إِصْلَٰحࣰا يُوَفِّقِ ٱللَّهُ بَيْنَهُمَآۗ إِنَّ ٱللَّهَ كَانَ عَلِيمًا خَبِيرࣰا

Ал егер ерлі-зайыптылардың ажырасып кетуінен қорықсаңдар, ер адамның өз жұртынан бір әділ төреші, сондай-ақ әйелдің төркінінен де бір әділ төреші тағайындаңдар. Бұл екеуінің ниеті оларды жарастыру болса, сөзсіз, Алла тағала оларды қайта табыстырады. Шүбәсіз, Алла – Алим (бәрін білетін шексіз ілім иесі), Хабир (барлық нәрседен толық хабардар болушы).

۞وَٱعْبُدُوا۟ ٱللَّهَ وَلَا تُشْرِكُوا۟ بِهِۦ شَيْـࣰٔاۖ وَبِٱلْوَٰلِدَيْنِ إِحْسَٰنࣰا وَبِذِي ٱلْقُرْبَىٰ وَٱلْيَتَٰمَىٰ وَٱلْمَسَٰكِينِ وَٱلْجَارِ ذِي ٱلْقُرْبَىٰ وَٱلْجَارِ ٱلْجُنُبِ وَٱلصَّاحِبِ بِٱلْجَنۢبِ وَٱبْنِ ٱلسَّبِيلِ وَمَا مَلَكَتْ أَيْمَٰنُكُمْۗ إِنَّ ٱللَّهَ لَا يُحِبُّ مَن كَانَ مُخْتَالࣰا فَخُورًا

Бір Аллаға құлшылық жасап, Оған еш нәрсені серік етіп қоспаңдар. Ата-аналарыңа жақсылық жасаңдар. Сондай-ақ жақын туыстарыңа, жетімдерге, кедей-кепшікке, жақын көршілеріңе, алыс көршілеріңе, (сапарлас немесе жақын) жолдастарыңа, (елінен жырақта жүрген) мұқтаж жолаушыға және қоластыларыңдағы құлдарың мен күңдеріңе жақсылық жасаңдар. Шүбәсіз, өзін әлдеқандай көретін мақтаншақты Алла жақсы көрмейді.

ٱلَّذِينَ يَبْخَلُونَ وَيَأْمُرُونَ ٱلنَّاسَ بِٱلْبُخْلِ وَيَكْتُمُونَ مَآ ءَاتَىٰهُمُ ٱللَّهُ مِن فَضْلِهِۦۗ وَأَعْتَدْنَا لِلْكَٰفِرِينَ عَذَابࣰا مُّهِينࣰا

Өздері сараңдық қылып һәм өзгелерге де сараңдықты бұйыратындар, сондай-ақ Алланың өздеріне шексіз шарапатымен берген (мал-дүние және білім сынды) нығметтерін жасыратындар бар ғой, міне, біз ондай кәпірлер үшін қор қылатын азап әзірледік.

وَٱلَّذِينَ يُنفِقُونَ أَمْوَٰلَهُمْ رِئَآءَ ٱلنَّاسِ وَلَا يُؤْمِنُونَ بِٱللَّهِ وَلَا بِٱلْيَوْمِ ٱلْـَٔاخِرِۗ وَمَن يَكُنِ ٱلشَّيْطَٰنُ لَهُۥ قَرِينࣰا فَسَآءَ قَرِينࣰا

Мал-мүлкін ел-жұртқа көз қылып көрсету үшін риямен жұмсайтын және Аллаға һәм ақирет күніне иланбайтындарды (да Алла жақсы көрмейді һәм олар үшін де қорқынышты азап әзірленеді). Кімде-кім шайтанды жақын жолдас тұтса, ол қандай жаман жолдас десеңші!

وَمَاذَا عَلَيْهِمْ لَوْ ءَامَنُوا۟ بِٱللَّهِ وَٱلْيَوْمِ ٱلْـَٔاخِرِ وَأَنفَقُوا۟ مِمَّا رَزَقَهُمُ ٱللَّهُۚ وَكَانَ ٱللَّهُ بِهِمْ عَلِيمًا

Егер олар Аллаға һәм ақирет күніне иман келтірсе, сондай-ақ Алланың өздеріне берген ризық-несібесінен ізгі жолда ешкімге көз қылмай риясыз жұмсаса, одан қандай зиян шегер еді?! Алла оларды өте жақсы біледі.

إِنَّ ٱللَّهَ لَا يَظْلِمُ مِثْقَالَ ذَرَّةࣲۖ وَإِن تَكُ حَسَنَةࣰ يُضَٰعِفْهَا وَيُؤْتِ مِن لَّدُنْهُ أَجْرًا عَظِيمࣰا

Шүбәсіз, Алла ешкімге мысқалдай да қиянат жасамайды. Қиянат жасау былай тұрсын, (шын көңілден жасалған) бір ғана жақсылықтың өзін (сауап тұрғысынан) еселеп көбейтеді де, (соны істеген құлын) Өз тарапынан үлкен сый-сияпатқа бөлейді.

فَكَيْفَ إِذَا جِئْنَا مِن كُلِّ أُمَّةِۭ بِشَهِيدࣲ وَجِئْنَا بِكَ عَلَىٰ هَٰٓؤُلَآءِ شَهِيدࣰا

Уа, Расулым! Әр үмбеттен (сол үмбеттің істеріне һәм оларға хақ діннің жеткендігіне куә болатын) бір куәгер (пайғамбар) шығарғанымызда, сондай-ақ сені де мыналарға (яғни, үмбетіңе, әсіресе, араларындағы кәпірлер мен мұнафықтарға) қарсы куәға тартқанымызда, адамдардың жағдайы не болар екен?!

يَوْمَئِذࣲ يَوَدُّ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ وَعَصَوُا۟ ٱلرَّسُولَ لَوْ تُسَوَّىٰ بِهِمُ ٱلْأَرْضُ وَلَا يَكْتُمُونَ ٱللَّهَ حَدِيثࣰا

Сол күні өмір бойы күпірлікте қасарысып, ақырында, кәпір болып өлген әрі Алла елшісіне қарсы шыққандар (істеген бүкіл күнәларымен бірге құрып) жермен-жексен болуды қалайды. Алайда олар (хақ дінге, пайғамбарға қарсы) айтқан бірде-бір сөзін де, (істеген бірде-бір әрекетін де) Алладан жасыра алмайды.

يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ لَا تَقْرَبُوا۟ ٱلصَّلَوٰةَ وَأَنتُمْ سُكَٰرَىٰ حَتَّىٰ تَعْلَمُوا۟ مَا تَقُولُونَ وَلَا جُنُبًا إِلَّا عَابِرِي سَبِيلٍ حَتَّىٰ تَغْتَسِلُوا۟ۚ وَإِن كُنتُم مَّرْضَىٰٓ أَوْ عَلَىٰ سَفَرٍ أَوْ جَآءَ أَحَدࣱ مِّنكُم مِّنَ ٱلْغَآئِطِ أَوْ لَٰمَسْتُمُ ٱلنِّسَآءَ فَلَمْ تَجِدُوا۟ مَآءࣰ فَتَيَمَّمُوا۟ صَعِيدࣰا طَيِّبࣰا فَٱمْسَحُوا۟ بِوُجُوهِكُمْ وَأَيْدِيكُمْۗ إِنَّ ٱللَّهَ كَانَ عَفُوًّا غَفُورًا

Уа, иман келтіргендер! Мас (немесе ұйқылы-ояу) кездеріңде өздеріңнің не айтып тұрғандарыңды білетіндей естеріңді жиғанға дейін, намазға жақындамаңдар. Сондай-ақ жолаушылықты есепке алмағанда, бой дәреттерің бұзылғанда, толық жуынғанға дейін, намазға жақындамаңдар. Ал егер науқас немесе жолаушы болсаңдар, яки үлкен дәретке отырып келгеннен не болмаса әйелмен төсек қатынасына түскеннен кейін (жуынатын) су таба алмасаңдар, таза жерге тәяммум соғып (яғни алақандарыңды таза топыраққа соғып), онымен беттеріңді және қолдарыңды сипаңдар. Шүбәсіз, Алла – Афу (құлдарына әрдайым кеңшілік әрі жеңілдік жасаушы) һәм Ғафур (құлдары қанша жерден ауыр күнәға батса да, тәубелеріне келген жағдайда өте кешірімді).

أَلَمْ تَرَ إِلَى ٱلَّذِينَ أُوتُوا۟ نَصِيبࣰا مِّنَ ٱلْكِتَٰبِ يَشْتَرُونَ ٱلضَّلَٰلَةَ وَيُرِيدُونَ أَن تَضِلُّوا۟ ٱلسَّبِيلَ

Кітаптан өздеріне (жеткілікті) үлес тигендерді (яғни, иләһи кітапты оқу арқылы хақ іліммен сусындап, біраз нәрседен хабардар болғандарды) көрдің бе?! Әрдайым (тура жолды былай қойып) адасушылықты «сатып алып» жүргендері жетпегендей, сендердің де тура жолдан тайып, адасқандарыңды қалайды.

وَٱللَّهُ أَعْلَمُ بِأَعْدَآئِكُمْۚ وَكَفَىٰ بِٱللَّهِ وَلِيࣰّا وَكَفَىٰ بِٱللَّهِ نَصِيرࣰا

Алла дұшпандарыңды өте жақсы біледі. Ендеше, сендерге жанашыр қамқор дос әрі медеткер ретінде бір Алла жеткілікті.

مِّنَ ٱلَّذِينَ هَادُوا۟ يُحَرِّفُونَ ٱلْكَلِمَ عَن مَّوَاضِعِهِۦ وَيَقُولُونَ سَمِعْنَا وَعَصَيْنَا وَٱسْمَعْ غَيْرَ مُسْمَعࣲ وَرَٰعِنَا لَيَّۢا بِأَلْسِنَتِهِمْ وَطَعْنࣰا فِي ٱلدِّينِۚ وَلَوْ أَنَّهُمْ قَالُوا۟ سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا وَٱسْمَعْ وَٱنظُرْنَا لَكَانَ خَيْرࣰا لَّهُمْ وَأَقْوَمَ وَلَٰكِن لَّعَنَهُمُ ٱللَّهُ بِكُفْرِهِمْ فَلَا يُؤْمِنُونَ إِلَّا قَلِيلࣰا

Яһудилердің арасында сөздің мағынасы мен қалыбын өзгертіп, кей сөздерді әдейі бұрмалап айтатындар бар. Олар: («естідік әрі мойынсұндық» деп айтатын жерде) «естідік және бағынудан бас тарттық», («бізге құлақ асыңыз» деп айтқан сияқтанып), «бізді тыңда, сөз тыңдамағыр» және («бізге де көңіл бөлесің бе?» немесе «әй, біздің бақташы, бізге бас-көз бол» деген мағынаны да білдіретін екі ұшты сөзді қолданып, іштерінен екінші мағынаны меңзеп), «рағина» деп айтады. Олар бұл сөздерді дінге тіл тигізіп, мазақтау пиғылымен әдейі бұрмалап айтады. Егер олар керісінше: «естідік әрі мойынсұндық», «бізге құлақ асыңыз» және «бізге де көңіл бөлесіз бе?» деп айтса, өздері үшін әлдеқайда жақсы һәм дұрыс болар еді. Алайда, күпірлікте қасарысқандықтан, Алла оларды рақымынан аластап, лағынеттеді. Сондықтан, олардың аз ғана бөлігін қоспағанда басым көпшілігі иман келтірмейді (немесе тиіп-қашты түрде ғана иман келтіреді).

يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ أُوتُوا۟ ٱلْكِتَٰبَ ءَامِنُوا۟ بِمَا نَزَّلْنَا مُصَدِّقࣰا لِّمَا مَعَكُم مِّن قَبْلِ أَن نَّطْمِسَ وُجُوهࣰا فَنَرُدَّهَا عَلَىٰٓ أَدْبَارِهَآ أَوْ نَلْعَنَهُمْ كَمَا لَعَنَّآ أَصْحَٰبَ ٱلسَّبْتِۚ وَكَانَ أَمْرُ ٱللَّهِ مَفْعُولًا

Әй, кітап иелері! Бірқатар жүздерді қас, көз, мұрын және ауыздан жұрдай етіп, теп-тегіс қылып жіберместен немесе «сенбі» күнінің қасиеттілігін құрметтемегендерді (маймылға айналдырып) лағынеттегеніміздей оларды да рақымымыздан аластап, адам кейпінен айырмай тұрғанымызда өздеріңдегі Тәуратты (яғни әу бастағы бұрмаланбаған күйін) растаушы ретінде түсіргенімізге (яғни Құранға) иман келтіріңдер. Алланың әмірі міндетті түрде орындалады.

إِنَّ ٱللَّهَ لَا يَغْفِرُ أَن يُشْرَكَ بِهِۦ وَيَغْفِرُ مَا دُونَ ذَٰلِكَ لِمَن يَشَآءُۚ وَمَن يُشْرِكْ بِٱللَّهِ فَقَدِ ٱفْتَرَىٰٓ إِثْمًا عَظِيمًا

Алла өзіне серік қосқанды әсте кешірмейді. Ал одан өзге күнәларды істеген құлдарынан қалағанын кешіреді. Кімде-кім Аллаға өзгелерді серік етіп қосса, сұмдық жала жапқан әрі өте ауыр күнәға батқан болады.

أَلَمْ تَرَ إِلَى ٱلَّذِينَ يُزَكُّونَ أَنفُسَهُمۚ بَلِ ٱللَّهُ يُزَكِّي مَن يَشَآءُ وَلَا يُظْلَمُونَ فَتِيلًا

Өздерін күнәдан ада, (жүректерін) пәк санайтындарды (яғни «бір Алланың ең жақын достары әрі сүйікті» «біз санаулы күндерден басқа азап шекпейміз» дейтіндерді) көрдің бе?! Жо-жоқ, Алла (құлдарының жүрегін һәм істерін бәрінен де жақсы біледі) қалағанын күнәдан ада, пәк етеді және ешкімге титтей де әділетсіздік жасалмайды.

ٱنظُرْ كَيْفَ يَفْتَرُونَ عَلَى ٱللَّهِ ٱلْكَذِبَۖ وَكَفَىٰ بِهِۦٓ إِثْمࣰا مُّبِينًا

Қарашы, Алланың атымен қалай өтірік айтып, жала жабуда. Осының өзі анық күнә ретінде оларға жеткілікті.

أَلَمْ تَرَ إِلَى ٱلَّذِينَ أُوتُوا۟ نَصِيبࣰا مِّنَ ٱلْكِتَٰبِ يُؤْمِنُونَ بِٱلْجِبْتِ وَٱلطَّٰغُوتِ وَيَقُولُونَ لِلَّذِينَ كَفَرُوا۟ هَٰٓؤُلَآءِ أَهْدَىٰ مِنَ ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ سَبِيلًا

Кітаптан өздеріне (жеткілікті) үлес тигендерді (яғни, иләһи кітапты оқу арқылы хақ іліммен сусындап, біраз нәрседен хабардар болғандарды) көрдің бе?! Олар жалған құдайларға және тағұтқа (шайтанға немесе хақ дінге қарсы жалған діндер, теріс жолдар немесе жүйелер ойлап тауып, ел-жұртты соған түсіруге мәжбүрлейтін зұлым күштерге) иман келтіреді һәм мұнымен қоймай кәпірлер жайлы: «Бұлар мұсылмандарға қарағанда тура жолды ұстанады», – деп айтады.

أُو۟لَٰٓئِكَ ٱلَّذِينَ لَعَنَهُمُ ٱللَّهُۖ وَمَن يَلْعَنِ ٱللَّهُ فَلَن تَجِدَ لَهُۥ نَصِيرًا

Міне, солар – Алланың рақымынан аласталып, лағынетіне ұшырағандар. Алла кімді рақымынан аластап лағынеттесе, оған қол ұшын беріп азаптан құтқаратын ешкімді де таба алмайсың.

أَمْ لَهُمْ نَصِيبࣱ مِّنَ ٱلْمُلْكِ فَإِذࣰا لَّا يُؤْتُونَ ٱلنَّاسَ نَقِيرًا

Әлде олардың (жер мен көктің) бар байлығы мен билігінен алар үлесі бар ма?! Олай болған күнде олар (сараңдықтан) адамдарға түк те бермейді.

أَمْ يَحْسُدُونَ ٱلنَّاسَ عَلَىٰ مَآ ءَاتَىٰهُمُ ٱللَّهُ مِن فَضْلِهِۦۖ فَقَدْ ءَاتَيْنَآ ءَالَ إِبْرَٰهِيمَ ٱلْكِتَٰبَ وَٱلْحِكْمَةَ وَءَاتَيْنَٰهُم مُّلْكًا عَظِيمࣰا

Әлде олар Алланың шексіз шарапатымен пенделеріне (Мұхаммедке және оның қауымына) берген нығметтерін қызғана ма? Иә, біз кезінде Ибраһим әулетіне де Кітап пен хикмет бердік, сондай-ақ оларға мол байлық пен зор билік нәсіп еттік.

فَمِنْهُم مَّنْ ءَامَنَ بِهِۦ وَمِنْهُم مَّن صَدَّ عَنْهُۚ وَكَفَىٰ بِجَهَنَّمَ سَعِيرًا

Олардың бір бөлігі оған (Ибраһимге) иман келтірді, енді бір бөлігі болса, одан сырт айналып, ел-жұрттың оған иман келтіруіне кедергі жасауда. Ондайларға (сазайларын беру үшін) жаһаннамның жалын атқан оты әбден жеткілікті.

إِنَّ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ بِـَٔايَٰتِنَا سَوْفَ نُصْلِيهِمْ نَارࣰا كُلَّمَا نَضِجَتْ جُلُودُهُم بَدَّلْنَٰهُمْ جُلُودًا غَيْرَهَا لِيَذُوقُوا۟ ٱلْعَذَابَۗ إِنَّ ٱللَّهَ كَانَ عَزِيزًا حَكِيمࣰا

Міне, осылайша аяттарымызды мойындамай күпірлік қылғандарды күндердің күнінде қуатты (бұл дүниедегі от атаулыдан әлдеқайда күшті) алапат отқа тастаймыз. Сол жерде олар үздіксіз азап тарту үшін терісі әбден күйіп, шыжғырылған сайын орнына жаңа тері қаптап отырамыз. Шүбәсіз, Алла – Азиз (ұлы, бәрінен үстем), Хаким (әр ісі мен әрбір үкімінде талай хикмет болған асқан даналық иесі).

وَٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ وَعَمِلُوا۟ ٱلصَّٰلِحَٰتِ سَنُدْخِلُهُمْ جَنَّٰتࣲ تَجْرِي مِن تَحْتِهَا ٱلْأَنْهَٰرُ خَٰلِدِينَ فِيهَآ أَبَدࣰاۖ لَّهُمْ فِيهَآ أَزْوَٰجࣱ مُّطَهَّرَةࣱۖ وَنُدْخِلُهُمْ ظِلࣰّا ظَلِيلًا

Ал иман келтіріп, (өздерін һәм қоғамды түзетуге бағытталған) игілікті істер атқарғандарды ішінде мәңгі-бақи қалып бақытты өмір сүретін, (жайқалған жасыл бауларының арасынан және зәулім сарайларының) түбінен өзендер ағып жататын жаннат бақшаларына кіргіземіз. Жұмақта олар үшін пәк жұбайлар бар. Сондай-ақ оларды жұмақтың әсте түгесілмейтін нығметтерге толы болған жанға жайлы самаладай көлеңкесіне саялатамыз.

۞إِنَّ ٱللَّهَ يَأْمُرُكُمْ أَن تُؤَدُّوا۟ ٱلْأَمَٰنَٰتِ إِلَىٰٓ أَهْلِهَا وَإِذَا حَكَمْتُم بَيْنَ ٱلنَّاسِ أَن تَحْكُمُوا۟ بِٱلْعَدْلِۚ إِنَّ ٱللَّهَ نِعِمَّا يَعِظُكُم بِهِۦٓۗ إِنَّ ٱللَّهَ كَانَ سَمِيعَۢا بَصِيرࣰا

Алла сендерге аманаттарды иелеріне қайтаруды және адамдар арасында билік айтқандарыңда әділ үкім шығаруды бұйырады. Міне, осылайша Алла сендерге қандай керемет насихат айтуда. Шүбәсіз, Алла – Сәмиғ (айтқан сөздерің мен үкімдеріңнің бәрін естуші) һәм Басир (не істеп, не қойып жүргендеріңнің бәрін көруші).

يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓا۟ أَطِيعُوا۟ ٱللَّهَ وَأَطِيعُوا۟ ٱلرَّسُولَ وَأُو۟لِي ٱلْأَمْرِ مِنكُمْۖ فَإِن تَنَٰزَعْتُمْ فِي شَيْءࣲ فَرُدُّوهُ إِلَى ٱللَّهِ وَٱلرَّسُولِ إِن كُنتُمْ تُؤْمِنُونَ بِٱللَّهِ وَٱلْيَوْمِ ٱلْـَٔاخِرِۚ ذَٰلِكَ خَيْرࣱ وَأَحْسَنُ تَأْوِيلًا

Уа, иман келтіргендер! Аллаға қалтқысыз бағыныңдар, Елшіге бағыныңдар, сондай-ақ, өз араларыңнан (өздерің сияқты мүмін) болған басшыларыңа бағыныңдар. Егер Аллаға және ақирет күніне иман келтірген болсаңдар, қандай да бір мәселе төңірегінде өзара келісе алмай таласып қалғандарыңда, Аллаға және Алла елшісіне жүгініңдер. Солай істегендерің (өздерің үшін) әлдеқайда қайырлы һәм ақыры да анағұрлым жақсы болады.

أَلَمْ تَرَ إِلَى ٱلَّذِينَ يَزْعُمُونَ أَنَّهُمْ ءَامَنُوا۟ بِمَآ أُنزِلَ إِلَيْكَ وَمَآ أُنزِلَ مِن قَبْلِكَ يُرِيدُونَ أَن يَتَحَاكَمُوٓا۟ إِلَى ٱلطَّٰغُوتِ وَقَدْ أُمِرُوٓا۟ أَن يَكْفُرُوا۟ بِهِۦۖ وَيُرِيدُ ٱلشَّيْطَٰنُ أَن يُضِلَّهُمْ ضَلَٰلَۢا بَعِيدࣰا

(Уа, Мұхаммед!) Саған түскен (Құранға) һәм өзіңнен бұрын түскен иләһи кітаптарға сенеміз деп көлгірситіндерді көрдің бе?! Міне, солар араларындағы дау-дамайды шешу үшін тағұтқа (шайтанға, жалған құдайларға, ел-жұртты Алланың ақ жолынан тайдырушы зұлым күштерге) жүгінгісі келеді. Әйтсе де оларға одан сырт айналу, оны мойындамау бұйырылған еді. Ал шайтан болса, оларды әбден азғырып, хақ жолдан біржолата тайдырғысы келеді.

وَإِذَا قِيلَ لَهُمْ تَعَالَوْا۟ إِلَىٰ مَآ أَنزَلَ ٱللَّهُ وَإِلَى ٱلرَّسُولِ رَأَيْتَ ٱلْمُنَٰفِقِينَ يَصُدُّونَ عَنكَ صُدُودࣰا

Егер оларға: «Қане келіңдер, Алла түсірген (Құранның) және Алла елшісінің билігіне жүгініңдер», – делінсе, ол екіжүзділердің өзіңнен одан сайын безгенін көресің.

فَكَيْفَ إِذَآ أَصَٰبَتْهُم مُّصِيبَةُۢ بِمَا قَدَّمَتْ أَيْدِيهِمْ ثُمَّ جَآءُوكَ يَحْلِفُونَ بِٱللَّهِ إِنْ أَرَدْنَآ إِلَّآ إِحْسَٰنࣰا وَتَوْفِيقًا

Ал егер (Құранға да, өзіңе де жүгінбей өз бетінше әрекет етіп, соңынан) өз қолдарымен істеген күнә-қателіктерінің жазасы ретінде бастарына қандай да бір бәле келсе, қалай ғана дәті барып (түк болмағандай) алдыңа келіп, Алланың атымен ант ішіп: «Расында, біз тек жақсылық жасауды һәм (адамдарды) жарастырып, табыстыруды қалаған едік», – деп айтады.

أُو۟لَٰٓئِكَ ٱلَّذِينَ يَعْلَمُ ٱللَّهُ مَا فِي قُلُوبِهِمْ فَأَعْرِضْ عَنْهُمْ وَعِظْهُمْ وَقُل لَّهُمْ فِيٓ أَنفُسِهِمْ قَوْلَۢا بَلِيغࣰا

Алла олардың жүрегінде (көкірегінде) не бар екенін жақсы біледі. Ендеше, олардың жағымсыз қылықтарына көңіл аударма, тек салиқалы насихат айт һәм оларға қатты әсер ететін, өздерінің қандай екенін танытып, жетесіне жеткізетін әсерлі сөздер айт.

وَمَآ أَرْسَلْنَا مِن رَّسُولٍ إِلَّا لِيُطَاعَ بِإِذْنِ ٱللَّهِۚ وَلَوْ أَنَّهُمْ إِذ ظَّلَمُوٓا۟ أَنفُسَهُمْ جَآءُوكَ فَٱسْتَغْفَرُوا۟ ٱللَّهَ وَٱسْتَغْفَرَ لَهُمُ ٱلرَّسُولُ لَوَجَدُوا۟ ٱللَّهَ تَوَّابࣰا رَّحِيمࣰا

Біз бір жерге пайғамбар жіберген болсақ, Алланың рұқсатымен оған бойсұнылсын, сөзіне құлақ асылсын деп қана жібердік. Егер олар күнәға бату арқылы өз-өздеріне қиянат жасаған кезде, алдыңа келіп, Алладан кешірім тілесе, сондай-ақ Алла елшісі де олар үшін кешірім тілесе, олар Алланың Тәууәб (тәубелерді қабыл етуші) әрі Рахим (Өзіне бет бұрған құлдарына ерекше мейірімді) екенін сөзсіз көрер еді.

فَلَا وَرَبِّكَ لَا يُؤْمِنُونَ حَتَّىٰ يُحَكِّمُوكَ فِيمَا شَجَرَ بَيْنَهُمْ ثُمَّ لَا يَجِدُوا۟ فِيٓ أَنفُسِهِمْ حَرَجࣰا مِّمَّا قَضَيْتَ وَيُسَلِّمُوا۟ تَسْلِيمࣰا

Жо-жоқ, Раббыңның атымен ант етейін! Олар өз араларында туындаған дау-дамайды (оңтайлы шешу үшін) сенің билігіңе жүгініп, әрі шығарған үкіміңе іштей де болса наразылық танытпастан (өзіңе) толық бойсұнбайынша, иман келтірген болып саналмайды.

وَلَوْ أَنَّا كَتَبْنَا عَلَيْهِمْ أَنِ ٱقْتُلُوٓا۟ أَنفُسَكُمْ أَوِ ٱخْرُجُوا۟ مِن دِيَٰرِكُم مَّا فَعَلُوهُ إِلَّا قَلِيلࣱ مِّنْهُمْۖ وَلَوْ أَنَّهُمْ فَعَلُوا۟ مَا يُوعَظُونَ بِهِۦ لَكَانَ خَيْرࣰا لَّهُمْ وَأَشَدَّ تَثْبِيتࣰا

Егер оларға: «(Күнәларыңнан арылу үшін майданға аттанып) Алла жолында бастарыңды өлімге тігіңдер немесе атамекендеріңді тастап шығыңдар (Хақ жолында қоныс аударыңдар)», – деп бұйыратын болсақ, олардың арасынан ат төбеліндей аз ғана адамнан басқасы мұны орындамас еді. Егер олар өздеріне айтылған уағыз-насихат бойынша жүріп-тұрғандарында, өздері үшін қайырлы һәм имандары да әлдеқайда берік болар еді.

وَإِذࣰا لَّـَٔاتَيْنَٰهُم مِّن لَّدُنَّآ أَجْرًا عَظِيمࣰا

Біз де өз тарапымыздан оларды орасан зор сый-сияпатқа бөлер едік.

وَلَهَدَيْنَٰهُمْ صِرَٰطࣰا مُّسْتَقِيمࣰا

Һәм тура жолға салар едік.

وَمَن يُطِعِ ٱللَّهَ وَٱلرَّسُولَ فَأُو۟لَٰٓئِكَ مَعَ ٱلَّذِينَ أَنْعَمَ ٱللَّهُ عَلَيْهِم مِّنَ ٱلنَّبِيِّـۧنَ وَٱلصِّدِّيقِينَ وَٱلشُّهَدَآءِ وَٱلصَّٰلِحِينَۚ وَحَسُنَ أُو۟لَٰٓئِكَ رَفِيقࣰا

Кімде-кім Аллаға және расулына тиісінше мойынсұнса, міне, солар (пейіште) Алланың шексіз нығметіне бөленген пайғамбарлармен, (пайғамбарлардың ең жақын достары) сыддық-тармен, шейіттермен және (сенімі, ниеті, ойы, сөзі һәм іс-әрекеті түзу болған) ізгі жандармен бірге болады. Бұлар қандай керемет жолдастар десеңші!

ذَٰلِكَ ٱلْفَضْلُ مِنَ ٱللَّهِۚ وَكَفَىٰ بِٱللَّهِ عَلِيمࣰا

Бұл – Алланың шексіз шарапаты. (Бұған кімнің лайық екенін, лайық болған жандардың қадір-қасиетін) Алланың білгені әбден жеткілікті.

يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ خُذُوا۟ حِذْرَكُمْ فَٱنفِرُوا۟ ثُبَاتٍ أَوِ ٱنفِرُوا۟ جَمِيعࣰا

Уа, иман келтіргендер! Дұшпанға қарсы сақтықтың барлық шараларын жасап, өте сақ болыңдар! Жорыққа жағдайға қарай кішігірім жасақтарға бөлініп немесе жаппай аттаныңдар.

وَإِنَّ مِنكُمْ لَمَن لَّيُبَطِّئَنَّ فَإِنْ أَصَٰبَتْكُم مُّصِيبَةࣱ قَالَ قَدْ أَنْعَمَ ٱللَّهُ عَلَيَّ إِذْ لَمْ أَكُن مَّعَهُمْ شَهِيدࣰا

Араларыңда (жорыққа шығуға) мүлдем асықпайтындардың бары анық. Егер жорықта жүріп, бастарыңа қандай да бір жамандық келсе, ондай екіжүзділер: «Алла жарылқап, олармен бірге болмағаным қандай жақсы болды!» – дейді.

وَلَئِنْ أَصَٰبَكُمْ فَضْلࣱ مِّنَ ٱللَّهِ لَيَقُولَنَّ كَأَن لَّمْ تَكُنۢ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَهُۥ مَوَدَّةࣱ يَٰلَيْتَنِي كُنتُ مَعَهُمْ فَأَفُوزَ فَوْزًا عَظِيمࣰا

Ал егер сендерге Алланың шарапаты тиіп, жеңіске жетіп, олжаға кенелсеңдер, бұрын-соңды араларыңда таныстық болмағандай, (сендермен бірге өмір сүрмегендей, соның салдарынан сендермен бірге жорыққа шыға алмай қалғандай): «Шіркін, мен де солармен бірге болып, жеңіске жетіп, мол олжаға кенелгенімде ғой!» – деп аһ ұрады.

۞فَلْيُقَٰتِلْ فِي سَبِيلِ ٱللَّهِ ٱلَّذِينَ يَشْرُونَ ٱلْحَيَوٰةَ ٱلدُّنْيَا بِٱلْـَٔاخِرَةِۚ وَمَن يُقَٰتِلْ فِي سَبِيلِ ٱللَّهِ فَيُقْتَلْ أَوْ يَغْلِبْ فَسَوْفَ نُؤْتِيهِ أَجْرًا عَظِيمࣰا

Ендеше, дүниенің фәни тіршілігін қиып, ақиретті «сатып алғандар» (яғни дүниенің қу тіршілігін ақиреттің мәңгілік тіршілігіне айырбастағандар дін үшін, ақиқат үшін, адамзат үшін, отан үшін, ел үшін) Алла жолында соғыссын. Кімде-кім Алла жолында соғысып, жау қолынан қаза тауып, шейіт болса немесе жеңіске жетіп ғази атанса, қалай болған күнде де Біз оны ақиретте зор сый-сияпатқа бөлейміз.

وَمَا لَكُمْ لَا تُقَٰتِلُونَ فِي سَبِيلِ ٱللَّهِ وَٱلْمُسْتَضْعَفِينَ مِنَ ٱلرِّجَالِ وَٱلنِّسَآءِ وَٱلْوِلْدَٰنِ ٱلَّذِينَ يَقُولُونَ رَبَّنَآ أَخْرِجْنَا مِنْ هَٰذِهِ ٱلْقَرْيَةِ ٱلظَّالِمِ أَهْلُهَا وَٱجْعَل لَّنَا مِن لَّدُنكَ وَلِيࣰّا وَٱجْعَل لَّنَا مِن لَّدُنكَ نَصِيرًا

Сендерге не көрінген?! Жазықсыз жапа шегіп: «Уа, Раббымыз! Бізді халқы залым болған мына ауылдан алып шығып, құтқара көр! Өз тарапыңнан бізге бір қамқоршы жібере көр, сондай-ақ Өз тарапыңнан бізге қол ұшын берер медеткер жолдай көр», – деп жалбарынған қауқарсыз, шарасыз бір қауым ер, әйел һәм бала-шаға үшін Алла жолында неге соғыспайсыңдар?!

ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ يُقَٰتِلُونَ فِي سَبِيلِ ٱللَّهِۖ وَٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ يُقَٰتِلُونَ فِي سَبِيلِ ٱلطَّٰغُوتِ فَقَٰتِلُوٓا۟ أَوْلِيَآءَ ٱلشَّيْطَٰنِۖ إِنَّ كَيْدَ ٱلشَّيْطَٰنِ كَانَ ضَعِيفًا

Иман келтіргендер Алла жолында (ақиқат һәм әділдік үшін) соғысады, ал күпірлік қылғандар болса, тағұттың (шайтанның, жалған құдайлардың, ел-жұртты Алланың ақ жолынан қақпайлап, тайдырушы зұлым күштердің) жолында соғысады. Ендеше, шайтанның жақтастарымен соғысыңдар. Біліп қойыңдар, шайтанның айла-шарасы расында тым әлсіз.

أَلَمْ تَرَ إِلَى ٱلَّذِينَ قِيلَ لَهُمْ كُفُّوٓا۟ أَيْدِيَكُمْ وَأَقِيمُوا۟ ٱلصَّلَوٰةَ وَءَاتُوا۟ ٱلزَّكَوٰةَ فَلَمَّا كُتِبَ عَلَيْهِمُ ٱلْقِتَالُ إِذَا فَرِيقࣱ مِّنْهُمْ يَخْشَوْنَ ٱلنَّاسَ كَخَشْيَةِ ٱللَّهِ أَوْ أَشَدَّ خَشْيَةࣰۚ وَقَالُوا۟ رَبَّنَا لِمَ كَتَبْتَ عَلَيْنَا ٱلْقِتَالَ لَوْلَآ أَخَّرْتَنَآ إِلَىٰٓ أَجَلࣲ قَرِيبࣲۗ قُلْ مَتَٰعُ ٱلدُّنْيَا قَلِيلࣱ وَٱلْـَٔاخِرَةُ خَيْرࣱ لِّمَنِ ٱتَّقَىٰ وَلَا تُظْلَمُونَ فَتِيلًا

Оларға (яғни, бейбіт күнде алақанға түкіріп: «Бізге соғысуға қашан рұқсат етіледі?» – деп отырғандарға): «Соғыс отын тұтатпаңдар, намазды кемеліне жеткізіп, үзбей әрі уақытылы оқыңдар, зекетті толық беріңдер», – деген едік. Міне, енді соларды көрдің бе? Оларға соғысу парыз етілгенде, бір бөлігі адамдардан (дұшпаннан) Алладан қорыққандай, тіпті одан да қатты қорқып: «Уа, Раббымыз! Бізге соғысты неліктен парыз қылдың? Оны сәл кешеуілдете тұрсаң болмас па еді?» – дейді. Ендеше, ондайларға: «Бұл дүниенің қызығы болмашы ғана. Ал ақиретке келсек, ол – Аллаға тиісінше тағзым ететін, Оған қарсы келіп, асы болудан барынша сақтанатын тақуа жандар үшін әлдеқайда қайырлы болмақ. Онда сендерге мысқалдай да әділетсіздік жасалмайды (әркім өзіне тиесілі сауабын яки жазасын толық алады)», – деп айт.

أَيْنَمَا تَكُونُوا۟ يُدْرِككُّمُ ٱلْمَوْتُ وَلَوْ كُنتُمْ فِي بُرُوجࣲ مُّشَيَّدَةࣲۗ وَإِن تُصِبْهُمْ حَسَنَةࣱ يَقُولُوا۟ هَٰذِهِۦ مِنْ عِندِ ٱللَّهِۖ وَإِن تُصِبْهُمْ سَيِّئَةࣱ يَقُولُوا۟ هَٰذِهِۦ مِنْ عِندِكَۚ قُلْ كُلࣱّ مِّنْ عِندِ ٱللَّهِۖ فَمَالِ هَٰٓؤُلَآءِ ٱلْقَوْمِ لَا يَكَادُونَ يَفْقَهُونَ حَدِيثࣰا

Қай жерде болсаңдар да, тіпті ең берік қамалдардың ішінде болсаңдар да (немесе көктегі жұлдыздарға барып паналасаңдар да) өлім сендерге жетеді. (Уа, Мұхаммед!) Олар (екіжүзділер) қандай да бір жақсылыққа кенелсе: «Бұл – Алладан келді», – дейді. Ал бастарына қандай да бір жамандық келсе: «Бұл – сенің кесіріңнен», – дейді. Оларға: «Бәрі де бір Алладан», – деп айт. Бұл қауымға сөз ұқпайтындай не болған өзі?!

مَّآ أَصَابَكَ مِنْ حَسَنَةࣲ فَمِنَ ٱللَّهِۖ وَمَآ أَصَابَكَ مِن سَيِّئَةࣲ فَمِن نَّفْسِكَۚ وَأَرْسَلْنَٰكَ لِلنَّاسِ رَسُولࣰاۚ وَكَفَىٰ بِٱللَّهِ شَهِيدࣰا

(Уа, адам баласы!) Саған нәсіп болған әрбір жақсылық Алладан, ал басыңа келген әрбір жамандық өзіңнен. (Уа, расулым!) Біз сені адамдарға елші ретінде жібердік. Бұған куә ретінде бір Алла жеткілікті.

مَّن يُطِعِ ٱلرَّسُولَ فَقَدْ أَطَاعَ ٱللَّهَۖ وَمَن تَوَلَّىٰ فَمَآ أَرْسَلْنَٰكَ عَلَيْهِمْ حَفِيظࣰا

Кім Алла елшісіне бағынса, шүбәсіз, Аллаға бағынғаны. Ал кім бағынудан бас тартып, одан сырт айналса, (уа, расулым, көңіліңе алма), Біз сені оларға (төбелерінен төніп, әрдайым бақылап, күзетіп тұратын) қорушы етіп жіберген жоқпыз.

وَيَقُولُونَ طَاعَةࣱ فَإِذَا بَرَزُوا۟ مِنْ عِندِكَ بَيَّتَ طَآئِفَةࣱ مِّنْهُمْ غَيْرَ ٱلَّذِي تَقُولُۖ وَٱللَّهُ يَكْتُبُ مَا يُبَيِّتُونَۖ فَأَعْرِضْ عَنْهُمْ وَتَوَكَّلْ عَلَى ٱللَّهِۚ وَكَفَىٰ بِٱللَّهِ وَكِيلًا

Екіжүзділер сенің алдыңа келгенде: «Ләббәй, әміріңе құлдық», – дейді. Ал қасыңнан былай шыққаннан кейін олардың бір тобы түнделетіп айтқан сөздеріне кереғар жоспарлар құрады. Алла олардың астыртын құрған жоспарларын жазып алуда. Сондықтан оларға (олардың ондай қитұрқы қылығына) көңіл аударма (кінәлары мен арам ниеттерін беттеріне баспай-ақ қой, оның орнына) бір Аллаға арқа сүйеп, тәуекел ет. Алла қамқоршы һәм сенімді өкіл ретінде саған жеткілікті.

أَفَلَا يَتَدَبَّرُونَ ٱلْقُرْءَانَۚ وَلَوْ كَانَ مِنْ عِندِ غَيْرِ ٱللَّهِ لَوَجَدُوا۟ فِيهِ ٱخْتِلَٰفࣰا كَثِيرࣰا

Олар Құранға терең ой жүгіртіп, оны лайықты түрде түсінуге тырыспай ма?! Егер ол Алладан басқа біреуден келгенде, онда олар міндетті түрде оның ішінен талай қайшылықтар табар еді.

وَإِذَا جَآءَهُمْ أَمْرࣱ مِّنَ ٱلْأَمْنِ أَوِ ٱلْخَوْفِ أَذَاعُوا۟ بِهِۦۖ وَلَوْ رَدُّوهُ إِلَى ٱلرَّسُولِ وَإِلَىٰٓ أُو۟لِي ٱلْأَمْرِ مِنْهُمْ لَعَلِمَهُ ٱلَّذِينَ يَسْتَنۢبِطُونَهُۥ مِنْهُمْۗ وَلَوْلَا فَضْلُ ٱللَّهِ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَتُهُۥ لَٱتَّبَعْتُمُ ٱلشَّيْطَٰنَ إِلَّا قَلِيلࣰا

Оларға ел қауіпсіздігіне қатысты, яки үрейлі хабар жетсе, оның анық-қанығына жетпестен (өсек тарату немесе елді дүрліктіріп, шырқын бұзу ниетімен) жарияға жайып салады. Егер олар оны алдымен Алла елшісіне немесе араларындағы билік тізгінін ұстағандарға мәлімдесе, солардың арасындағы істің мән-жайын зерделеп, пайымдай алатындар ол хабардың нені меңзейтінін бірден аңғарар еді. Егер Алланың сендерге деген шексіз шарапаты мен мейірімі болмағанда, басым көпшілігің шайтанға еріп кетер едіңдер.

فَقَٰتِلْ فِي سَبِيلِ ٱللَّهِ لَا تُكَلَّفُ إِلَّا نَفْسَكَۚ وَحَرِّضِ ٱلْمُؤْمِنِينَۖ عَسَى ٱللَّهُ أَن يَكُفَّ بَأْسَ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ۚ وَٱللَّهُ أَشَدُّ بَأْسࣰا وَأَشَدُّ تَنكِيلࣰا

Ендеше, (уа, Мұхаммед,) сен (айрандай ұйыған ел ішіне лаң салып, елдің шырқын бұзатын бүлікшілдермен) Алла жолында аянбай соғыс. Сен (бұл мәселеде) өзіңе ғана жауаптысың (сондықтан бұған енжар қарайтындарға көңіл аударма). Мүміндерді де Алла жолында (бүлікшілермен) соғысуға құлшындыр. Бәлкім, Алла (сол арқылы) күпірлікте қасарысқандардың арынын басып, күшін әлсіретер. Алла тым күшті, жазасы да тым қатты.

مَّن يَشْفَعْ شَفَٰعَةً حَسَنَةࣰ يَكُن لَّهُۥ نَصِيبࣱ مِّنْهَاۖ وَمَن يَشْفَعْ شَفَٰعَةࣰ سَيِّئَةࣰ يَكُن لَّهُۥ كِفْلࣱ مِّنْهَاۗ وَكَانَ ٱللَّهُ عَلَىٰ كُلِّ شَيْءࣲ مُّقِيتࣰا

Кімде-кім бір жақсы іске дәнекер болса, сол жақсылықтың сауабынан оның да алар үлесі бар. Ал кім бір жаман іске дәнекер болса, оның да сол жамандықтан алар сыбағасы бар. Алла бәрін көріп, бақылауда һәм қалаған нәрсесін істей алатын шексіз құдірет иесі.

وَإِذَا حُيِّيتُم بِتَحِيَّةࣲ فَحَيُّوا۟ بِأَحْسَنَ مِنْهَآ أَوْ رُدُّوهَآۗ إِنَّ ٱللَّهَ كَانَ عَلَىٰ كُلِّ شَيْءٍ حَسِيبًا

(Уа, мүміндер) Сендерге сәлем беріліп, игі ниет білдірілгенде, сендер одан да артық ниет білдіріп, одан жақсы сәлем беріңдер немесе жоқ дегенде дәл солай сәлем қайтарыңдар. Біліп қойыңдар, Алла барлық нәрсені жіпке тізіп есепке алуда һәм бәрінің тиісті қарымын қайтарады.

ٱللَّهُ لَآ إِلَٰهَ إِلَّا هُوَۚ لَيَجْمَعَنَّكُمْ إِلَىٰ يَوْمِ ٱلْقِيَٰمَةِ لَا رَيْبَ فِيهِۗ وَمَنْ أَصْدَقُ مِنَ ٱللَّهِ حَدِيثࣰا

Бір Алладан басқа құдай жоқ. Шүбәсіз, Ол күмәнсіз орнайтын қиямет күні барлығыңды бір жерге (ғарасат майданына) жинайды. Алладан асқан шыншыл бар ма?!

۞فَمَا لَكُمْ فِي ٱلْمُنَٰفِقِينَ فِئَتَيْنِ وَٱللَّهُ أَرْكَسَهُم بِمَا كَسَبُوٓا۟ۚ أَتُرِيدُونَ أَن تَهْدُوا۟ مَنْ أَضَلَّ ٱللَّهُۖ وَمَن يُضْلِلِ ٱللَّهُ فَلَن تَجِدَ لَهُۥ سَبِيلࣰا

(Уа, мүміндер! Сырттай мұсылман болып көрінгенімен мүшріктермен ауыз жаласқан) екіжүзділерге қатысты (үкім шығару, оларға қарсы қандай ұстанымда болу мәселесінде) екі топқа бөлінгендерің қалай?! Көрмеймісіңдер, істеген мұншама күнәлары себепті Алла оларды кері кетіріп, күпірлікке қайтарды. Әлде сендер Алланың адастырғанын тура жолға салғыларың келе ме?! Алла қайсыбір құлын (өзі тілеп алған теріс жолға салып) адастырса, сен оған әсте (күпірліктен құтылатын) жол тауып бере алмайсың.

وَدُّوا۟ لَوْ تَكْفُرُونَ كَمَا كَفَرُوا۟ فَتَكُونُونَ سَوَآءࣰۖ فَلَا تَتَّخِذُوا۟ مِنْهُمْ أَوْلِيَآءَ حَتَّىٰ يُهَاجِرُوا۟ فِي سَبِيلِ ٱللَّهِۚ فَإِن تَوَلَّوْا۟ فَخُذُوهُمْ وَٱقْتُلُوهُمْ حَيْثُ وَجَدتُّمُوهُمْۖ وَلَا تَتَّخِذُوا۟ مِنْهُمْ وَلِيࣰّا وَلَا نَصِيرًا

Олар өздері қалай күпірлік қылса, сендердің де дәл солай күпірлік қылып, өздерімен бірдей болғандарыңды қалайды. Ендеше, олар Алла жолындағы ұлы көшке қосылып қоныс аудармайынша, ешбірін дос тұтпаңдар. Егер (олар Алла жолында һижрет етуден үзілді-кесілді бас тартса һәм) сендерден сырт айналып (кәпірлермен ауыз жаласып, аяқтарыңнан шалуды қоймаса), онда оларды қолға түсіріңдер һәм қолдарыңа түскен жерде өлтіріңдер. Олардың ешбірін өздеріңе дос тұтпаңдар, көмекші етіп те алмаңдар.

إِلَّا ٱلَّذِينَ يَصِلُونَ إِلَىٰ قَوْمِۭ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَهُم مِّيثَٰقٌ أَوْ جَآءُوكُمْ حَصِرَتْ صُدُورُهُمْ أَن يُقَٰتِلُوكُمْ أَوْ يُقَٰتِلُوا۟ قَوْمَهُمْۚ وَلَوْ شَآءَ ٱللَّهُ لَسَلَّطَهُمْ عَلَيْكُمْ فَلَقَٰتَلُوكُمْۚ فَإِنِ ٱعْتَزَلُوكُمْ فَلَمْ يُقَٰتِلُوكُمْ وَأَلْقَوْا۟ إِلَيْكُمُ ٱلسَّلَمَ فَمَا جَعَلَ ٱللَّهُ لَكُمْ عَلَيْهِمْ سَبِيلࣰا

Тек өздеріңмен бейбіт келісімге келген қауымды пана тұтқандардың немесе сендермен де, өз қауымына қарсы да соғысқысы келмей, бейтараптықты ұстаған күйде алдарыңа келгендердің жөні бөлек. Алла қаласа, (оларға батылдық беріп), сендерге қарсы айдап салар еді де, олар да сендермен соғысар еді. Ал егер олар сендерге соқтықпай аулақ жүрсе һәм бейбіт бітімге келуді ұсынса, онда Алла оларға қастандық жасауларыңа жол бермейді.

سَتَجِدُونَ ءَاخَرِينَ يُرِيدُونَ أَن يَأْمَنُوكُمْ وَيَأْمَنُوا۟ قَوْمَهُمْ كُلَّ مَا رُدُّوٓا۟ إِلَى ٱلْفِتْنَةِ أُرْكِسُوا۟ فِيهَاۚ فَإِن لَّمْ يَعْتَزِلُوكُمْ وَيُلْقُوٓا۟ إِلَيْكُمُ ٱلسَّلَمَ وَيَكُفُّوٓا۟ أَيْدِيَهُمْ فَخُذُوهُمْ وَٱقْتُلُوهُمْ حَيْثُ ثَقِفْتُمُوهُمْۚ وَأُو۟لَٰٓئِكُمْ جَعَلْنَا لَكُمْ عَلَيْهِمْ سُلْطَٰنࣰا مُّبِينࣰا

Сондай-ақ сендерден де, кәпір болған өз қауымынан да сақтануды, қара бастарының амандығын көксейтін тағы бір топты (екіжүзділерді) кездестіресіңдер. Бұлар қай кезде де бүлік шығаруға, сендерге қастандық жасауға шақырылса, соған еліріп, бірден кірісіп кетеді. Егер олар сендерден аулақ жүрмесе, бейбіт бітімге келмесе әрі қолдарын сендерге қастық қылудан тыймаса, оларды қолға түсіріңдер һәм қолдарыңа түсірген жерде көздерін жойыңдар (өлтіріңдер). Міне, осылайша (өздеріңе жасаған қиянаттары мен опасыздықтары үшін) сендерге оларға қарсы (қатаң шара қолдануға) нақты рұқсат әрі толық өкілеттік бердік.

وَمَا كَانَ لِمُؤْمِنٍ أَن يَقْتُلَ مُؤْمِنًا إِلَّا خَطَـࣰٔاۚ وَمَن قَتَلَ مُؤْمِنًا خَطَـࣰٔا فَتَحْرِيرُ رَقَبَةࣲ مُّؤْمِنَةࣲ وَدِيَةࣱ مُّسَلَّمَةٌ إِلَىٰٓ أَهْلِهِۦٓ إِلَّآ أَن يَصَّدَّقُوا۟ۚ فَإِن كَانَ مِن قَوْمٍ عَدُوࣲّ لَّكُمْ وَهُوَ مُؤْمِنࣱ فَتَحْرِيرُ رَقَبَةࣲ مُّؤْمِنَةࣲۖ وَإِن كَانَ مِن قَوْمِۭ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَهُم مِّيثَٰقࣱ فَدِيَةࣱ مُّسَلَّمَةٌ إِلَىٰٓ أَهْلِهِۦ وَتَحْرِيرُ رَقَبَةࣲ مُّؤْمِنَةࣲۖ فَمَن لَّمْ يَجِدْ فَصِيَامُ شَهْرَيْنِ مُتَتَابِعَيْنِ تَوْبَةࣰ مِّنَ ٱللَّهِۗ وَكَانَ ٱللَّهُ عَلِيمًا حَكِيمࣰا

(Алайда, естеріңде болсын), мүміннің мүмін бауырын қателікпен немесе абайсызда болмаса, қасақана өлтіруіне жол жоқ. Кімде-кім бір мүмінді байқамай өлтіріп қойса, бір мүмін құлды азат етуі һәм марқұмның отбасына құн төлеуі керек. Алайда олар өздеріне төленетін құнды садақа етіп, одан бас тартса, оның жөні бөлек. Егер абайсызда мүміннің қанын жүктеген кісі сендерге қас қауымның өкілі бірақ өзі мүмін болса, оның бір мүмін құлды азат етуі керек. Ал егер өлген мүмін сендермен бейбіт келісімге келген (мұсылман емес) қауымның өкілі болса, оның қанын жүктеген кісі отбасына құн төлеуі һәм бір мүмін құлды азат етуі керек. Бұларға шамасы жетпеген кісі Алланың алдында тәубесінің қабыл болуы һәм күнәсін жуып-шаюы үшін екі ай қатарынан үзбей ораза ұстауы керек. Алла – Алим (ниет-пиғылдарыңды, жай-күйлеріңді һәм барлық нәрсені білетін шексіз ілім иесі), Хаким (әр ісі мен әрбір үкімінде талай хикмет болған асқан даналық иесі).

وَمَن يَقْتُلْ مُؤْمِنࣰا مُّتَعَمِّدࣰا فَجَزَآؤُهُۥ جَهَنَّمُ خَٰلِدࣰا فِيهَا وَغَضِبَ ٱللَّهُ عَلَيْهِ وَلَعَنَهُۥ وَأَعَدَّ لَهُۥ عَذَابًا عَظِيمࣰا

Ал енді кімде-кім бір мүмінді (мүмін екенін біліп тұрып немесе мүмін болғаны үшін) қасақана өлтірсе, оның (ақиреттегі) жазасы ішінде мәңгі-бақи қалып, азап шегетін жаһаннам болмақ. Бұған қоса, Алла оған қаһарын төгіп, лағынет айтып, рақымынан аластады, әрі ол үшін алапат азап әзірледі.

يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓا۟ إِذَا ضَرَبْتُمْ فِي سَبِيلِ ٱللَّهِ فَتَبَيَّنُوا۟ وَلَا تَقُولُوا۟ لِمَنْ أَلْقَىٰٓ إِلَيْكُمُ ٱلسَّلَٰمَ لَسْتَ مُؤْمِنࣰا تَبْتَغُونَ عَرَضَ ٱلْحَيَوٰةِ ٱلدُّنْيَا فَعِندَ ٱللَّهِ مَغَانِمُ كَثِيرَةࣱۚ كَذَٰلِكَ كُنتُم مِّن قَبْلُ فَمَنَّ ٱللَّهُ عَلَيْكُمْ فَتَبَيَّنُوٓا۟ۚ إِنَّ ٱللَّهَ كَانَ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرࣰا

Уа, иман келтіргендер! Алла жолында жорыққа шыққанда, әрбір жағдайдың байыбына баруға тырысыңдар (яғни, кімнің мүмін, кімнің кәпір екенін анықтаңдар, әр нәрсеге жіті қарап, әр мәселенің қыр-сырына әбден қанығыңдар). Өздеріңе бейбітшілік тілеп, мұсылманша сәлем бергенге дүние тіршілігінің өткінші игілігіне (олжаға) қызығып: «Сен мүмін емессің», – деп айтпаңдар. Біліп қойыңдар, Алланың дәргейінде мол әрі сан алуан олжалар бар. Бұрынырақта өздерің де сондай (яғни, Исламнан, иманнан бейхабар) едіңдер, Алла сендерді көптеген нығметке (соның ішінде иман нығметіне) бөледі. Ендеше, әрбір жағдайдың байыбына барып, әрекет етіңдер. Шүбәсіз, Алла не істеп, не қойып жүргендеріңнен толық хабардар.

لَّا يَسْتَوِي ٱلْقَٰعِدُونَ مِنَ ٱلْمُؤْمِنِينَ غَيْرُ أُو۟لِي ٱلضَّرَرِ وَٱلْمُجَٰهِدُونَ فِي سَبِيلِ ٱللَّهِ بِأَمْوَٰلِهِمْ وَأَنفُسِهِمْۚ فَضَّلَ ٱللَّهُ ٱلْمُجَٰهِدِينَ بِأَمْوَٰلِهِمْ وَأَنفُسِهِمْ عَلَى ٱلْقَٰعِدِينَ دَرَجَةࣰۚ وَكُلࣰّا وَعَدَ ٱللَّهُ ٱلْحُسْنَىٰۚ وَفَضَّلَ ٱللَّهُ ٱلْمُجَٰهِدِينَ عَلَى ٱلْقَٰعِدِينَ أَجْرًا عَظِيمࣰا

Үзірлі болмаса да қол қусырып үйлерінде отырған мүміндер мен малын да, жанын да аямай Алла жолында күресіп жүрген мүміндер тең емес. Алла малын да, жанын да қиып, хақ жолда күресіп жүрген мүміндерді қол қусырып қарап отырған мүміндерге қарағанда дәреже жағынан артық әрі жоғары етті. Негізінен, Алла екі топқа да игілік мекені жаннатты уәде етті. Әйтсе де, Алла (Өзінің жолында) күрескерлерді қол қусырып қарап отырғандарға қарағанда әлдеқайда артық көріп, зор сый-сияпатқа бөледі.

دَرَجَٰتࣲ مِّنْهُ وَمَغْفِرَةࣰ وَرَحْمَةࣰۚ وَكَانَ ٱللَّهُ غَفُورࣰا رَّحِيمًا

Сондай-ақ (әрбір күрескерге сіңірген еңбегі мен ниетіне қарай) Өз тарапынан жоғары шендер мен мәртебелер беріп, ерекше кешірім мен мейірімге бөледі. Алла – Ғафур (құлдары қанша жерден ауыр күнәға батса да, тәубесіне келген жағдайда өте кешірімді), Рахим (әсіресе мүмін құлдарына ерекше мейірімді).

إِنَّ ٱلَّذِينَ تَوَفَّىٰهُمُ ٱلْمَلَٰٓئِكَةُ ظَالِمِيٓ أَنفُسِهِمْ قَالُوا۟ فِيمَ كُنتُمْۖ قَالُوا۟ كُنَّا مُسْتَضْعَفِينَ فِي ٱلْأَرْضِۚ قَالُوٓا۟ أَلَمْ تَكُنْ أَرْضُ ٱللَّهِ وَٰسِعَةࣰ فَتُهَاجِرُوا۟ فِيهَاۚ فَأُو۟لَٰٓئِكَ مَأْوَىٰهُمْ جَهَنَّمُۖ وَسَآءَتْ مَصِيرًا

Өлім періштелері (мүміндермен бірге һижрет етуге шамалары жете тұра мүшріктердің арасында қалып, Аллаға серік қосып) өз-өздеріне қиянат жасағандардың жанын аларда: «Қандай іспен шұғылдандыңдар?» – деп сұрағанда, олар: «Біз бұл жерде хақ (діннің талаптарын орындай алмаған, мүшріктерден) қысым көрген бейшара жандар едік», – дейді. Сонда періштелер: «Әйтсе де, Алланың жері кең емес пе еді? Қоныс аударам десеңдер, сендерге қой деген кім бар?!» – деп айтады. Міне, ондайлардың түбінде барып паналайтын жері жаһаннам болады. Ол қандай жаман барар жер, қандай жаман ақырғы тұрақ еді!

إِلَّا ٱلْمُسْتَضْعَفِينَ مِنَ ٱلرِّجَالِ وَٱلنِّسَآءِ وَٱلْوِلْدَٰنِ لَا يَسْتَطِيعُونَ حِيلَةࣰ وَلَا يَهْتَدُونَ سَبِيلࣰا

Ал енді (иманын мүмкіндігінше сақтаумен қатар) қылар айла-амалы болмаған һәм бас сауғалап, басқа жерге қоныс аударудың жолын таба алмаған, (сондай-ақ өздеріне хақ дін жетпегендіктен иманнан, Исламнан бейхабар болған) шын бейшара, қауқарсыз ерлер мен әйелдердің және бала-шағаның жөні бөлек.

فَأُو۟لَٰٓئِكَ عَسَى ٱللَّهُ أَن يَعْفُوَ عَنْهُمْۚ وَكَانَ ٱللَّهُ عَفُوًّا غَفُورࣰا

Бәлкім, Алла оларды жауапқа тартпай-ақ кешірер. Шүбәсіз, Алла – Афу (құлдарына үнемі кеңшілік, жеңілдік жасаушы) һәм Ғафур (құлдары қанша жерден ауыр күнәға батса да, тәубелеріне келген жағдайда өте кешірімді).

۞وَمَن يُهَاجِرْ فِي سَبِيلِ ٱللَّهِ يَجِدْ فِي ٱلْأَرْضِ مُرَٰغَمࣰا كَثِيرࣰا وَسَعَةࣰۚ وَمَن يَخْرُجْ مِنۢ بَيْتِهِۦ مُهَاجِرًا إِلَى ٱللَّهِ وَرَسُولِهِۦ ثُمَّ يُدْرِكْهُ ٱلْمَوْتُ فَقَدْ وَقَعَ أَجْرُهُۥ عَلَى ٱللَّهِۗ وَكَانَ ٱللَّهُ غَفُورࣰا رَّحِيمࣰا

Кімде-кім Алла жолында һижрет етіп, қоныс аударса, жер бетінде көптеген қоныс тебер берекелі тұрақ тауып, молшылыққа кенеледі. Ал кімде-кім Аллаға және расулына қауышу (яғни, олардың разылығына бөлену) ниетімен қоныс аудару үшін (дінсіздер жайлаған жердегі) үй-жайын тастап жолға шығып, жол-жөнекей ажалы жетіп өлсе, шүбәсіз оның сауабын бір Алланың Өзі береді. Алла – Ғафур (құлдары қанша жерден ауыр күнәға батса да, тәубелеріне келген жағдайда өте кешірімді), Рахим (әсіресе Өзіне мойынсұнғыш мүмін құлдарына ерекше мейірімді).

وَإِذَا ضَرَبْتُمْ فِي ٱلْأَرْضِ فَلَيْسَ عَلَيْكُمْ جُنَاحٌ أَن تَقْصُرُوا۟ مِنَ ٱلصَّلَوٰةِ إِنْ خِفْتُمْ أَن يَفْتِنَكُمُ ٱلَّذِينَ كَفَرُوٓا۟ۚ إِنَّ ٱلْكَٰفِرِينَ كَانُوا۟ لَكُمْ عَدُوࣰّا مُّبِينࣰا

(Уа, мүміндер!) Сапарға (әсіресе жорыққа) шығып, еңку-еңку жер шалғандарыңда, күпірлік қылғандардың қастық істеуінен (тұтқиылдан шабуыл жасауынан) қорықсаңдар, намазды қысқартып оқығандарың үшін күнә арқаламайсыңдар. Шүбәсіз, кәпірлер сендерге анық дұшпан (сондықтан сендерге ойламаған жерден қастық істеуі бек мүмкін).

وَإِذَا كُنتَ فِيهِمْ فَأَقَمْتَ لَهُمُ ٱلصَّلَوٰةَ فَلْتَقُمْ طَآئِفَةࣱ مِّنْهُم مَّعَكَ وَلْيَأْخُذُوٓا۟ أَسْلِحَتَهُمْۖ فَإِذَا سَجَدُوا۟ فَلْيَكُونُوا۟ مِن وَرَآئِكُمْ وَلْتَأْتِ طَآئِفَةٌ أُخْرَىٰ لَمْ يُصَلُّوا۟ فَلْيُصَلُّوا۟ مَعَكَ وَلْيَأْخُذُوا۟ حِذْرَهُمْ وَأَسْلِحَتَهُمْۗ وَدَّ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ لَوْ تَغْفُلُونَ عَنْ أَسْلِحَتِكُمْ وَأَمْتِعَتِكُمْ فَيَمِيلُونَ عَلَيْكُم مَّيْلَةࣰ وَٰحِدَةࣰۚ وَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ إِن كَانَ بِكُمْ أَذࣰى مِّن مَّطَرٍ أَوْ كُنتُم مَّرْضَىٰٓ أَن تَضَعُوٓا۟ أَسْلِحَتَكُمْۖ وَخُذُوا۟ حِذْرَكُمْۗ إِنَّ ٱللَّهَ أَعَدَّ لِلْكَٰفِرِينَ عَذَابࣰا مُّهِينࣰا

«(Уа, Мұхаммед, жорыққа шыққанда кәпірлердің қастық істеуінен қауіптенген) мүміндермен бірге болып, оларға намаз оқытсаң, алдымен олардың бір бөлігі сенімен бірге қаруларын асынған күйде намазға тұрсын. (Ал екінші топ қарауылда тұрсын). Алғашқы жамағат сәждеге бас қойып (бірінші рәкатты бітірген бойда дұшпанды қарауылдау үшін) арттарыңа өтсін. Содан кейін намаз оқымаған екінші топ келіп, сенімен бірге намазға тұрсын, олар да сақтық қылып, қаруларын тастамасын. Өйткені, кәпірлер сендерді қару-жарақсыз һәм сауыт-саймансыз болған күйде бас салып, бірдемде жойып жіберуді көксейді. Ал егер жауын-шашынның кесірінен әуре-сарсаңға түсетін болсаңдар немесе сырқаттанып қалсаңдар (намазға тұрғанда) қару-жарақтарыңды жерге қойғандарың үшін күнә арқаламайсыңдар. Сонда да (сауысқандай) сақ болыңдар. Шүбәсіз, Алла кәпірлерді қор қылатын азап әзірлеп қойды.

فَإِذَا قَضَيْتُمُ ٱلصَّلَوٰةَ فَٱذْكُرُوا۟ ٱللَّهَ قِيَٰمࣰا وَقُعُودࣰا وَعَلَىٰ جُنُوبِكُمْۚ فَإِذَا ٱطْمَأْنَنتُمْ فَأَقِيمُوا۟ ٱلصَّلَوٰةَۚ إِنَّ ٱلصَّلَوٰةَ كَانَتْ عَلَى ٱلْمُؤْمِنِينَ كِتَٰبࣰا مَّوْقُوتࣰا

Намазды өтегеннен кейін, түрегеп тұрып, отырып немесе бір бүйірлеп жамбастап жатып (тіпті, соғыс жағдайында болса да) Алланы еске алыңдар. (Жорық тамамдалып немесе үрейлерің сейіліп) қауіпсіз жағдайда болғандарыңда намазды кемеліне жеткізіп, үзбей әрі уақытылы оқыңдар. Шүбәсіз, намаз мүміндерге белгілі уақыттарда (яғни әр намаз өз уақытында өтелсін деп) парыз етілді.

وَلَا تَهِنُوا۟ فِي ٱبْتِغَآءِ ٱلْقَوْمِۖ إِن تَكُونُوا۟ تَأْلَمُونَ فَإِنَّهُمْ يَأْلَمُونَ كَمَا تَأْلَمُونَۖ وَتَرْجُونَ مِنَ ٱللَّهِ مَا لَا يَرْجُونَۗ وَكَانَ ٱللَّهُ عَلِيمًا حَكِيمًا

(Өздеріңмен соғысып жатқан дұшпан) қауымның ізіне түсіп, оларды тықсыруға келгенде, бір сәтке де босаңсымаңдар. Егер сендер дұшпанмен соғысқанда, азап шегіп қиналсаңдар, олар да дәл өздеріңдей азап шегіп қиналады (яғни олар да өздеріңдей ет пен сүйектен жаралған, олар да өледі, олар да жараланады, қиналады). Алайда сендер Алладан олар үміт етпейтін көптеген игіліктерді үміт етіп, күтесіңдер. (Сендердің артықшылықтарың сонда.) Шүбәсіз, Алла – Алим (әр пендесінің жай-күйін жақсы білетін шексіз ілім иесі), Хаким (әр ісі мен әрбір үкімінде талай хикмет болған асқан даналық иесі).

إِنَّآ أَنزَلْنَآ إِلَيْكَ ٱلْكِتَٰبَ بِٱلْحَقِّ لِتَحْكُمَ بَيْنَ ٱلنَّاسِ بِمَآ أَرَىٰكَ ٱللَّهُۚ وَلَا تَكُن لِّلْخَآئِنِينَ خَصِيمࣰا

(Уа, Мұхаммед!) Біз саған осынау Кітапты адамдар арасында Алланың өзіңе нұсқап көрсеткеніндей үкім жүргізіп, билік айтуың үшін титтей де күмәнға жол бермейтін ақиқаттың нақ өзі етіп түсірдік. Ендеше, (кінәлі мен кінәсізді әбден анықта) опасыз сатқындарға жәрдемші де, (олардың сөзін сөйлейтін) қорғаушы да болма!

وَٱسْتَغْفِرِ ٱللَّهَۖ إِنَّ ٱللَّهَ كَانَ غَفُورࣰا رَّحِيمࣰا

Алладан кешірім тіле. Өйткені Алла – Ғафур (құлдары қанша жерден ауыр күнәға батса да, тәубелеріне келген жағдайда өте кешірімді), Рахим (әсіресе мүмін құлдарына ерекше мейірімді).

وَلَا تُجَٰدِلْ عَنِ ٱلَّذِينَ يَخْتَانُونَ أَنفُسَهُمْۚ إِنَّ ٱللَّهَ لَا يُحِبُّ مَن كَانَ خَوَّانًا أَثِيمࣰا

Өз-өзіне опасыздық жасап (хақ жолдан адасып) жүргендерге бола таласып-тартыспа, олардың сөзін сөйлеме. Шүбәсіз, Алла опасыздық һәм күнә жасауда тым шектен шыққандарды жақсы көрмейді.

يَسْتَخْفُونَ مِنَ ٱلنَّاسِ وَلَا يَسْتَخْفُونَ مِنَ ٱللَّهِ وَهُوَ مَعَهُمْ إِذْ يُبَيِّتُونَ مَا لَا يَرْضَىٰ مِنَ ٱلْقَوْلِۚ وَكَانَ ٱللَّهُ بِمَا يَعْمَلُونَ مُحِيطًا

Олар (істеген опасыздықтары мен күнәларын) елден (адамдардан) жасыруға тырысады да, (Алланың соның бәрін көріп тұрғанын мүлдем ескермейді). Әйтсе де, олар түнделетіп Алла разы болмайтын (өтірік айтуды, жала жабуды, опасыздық жасауды, сондай-ақ ақиқатты бұрмалауды) сөз қылып, әр қилы қитұрқы жоспарлар құрып жатқанда, Алла олардың басы-қасында еді. Алла олардың не істеп, не қойып жүргенін (бәрін естіп көретіндігімен шексіз ілімі һәм құдіретімен) толық қамтып білуші.

هَٰٓأَنتُمْ هَٰٓؤُلَآءِ جَٰدَلْتُمْ عَنْهُمْ فِي ٱلْحَيَوٰةِ ٱلدُّنْيَا فَمَن يُجَٰدِلُ ٱللَّهَ عَنْهُمْ يَوْمَ ٱلْقِيَٰمَةِ أَم مَّن يَكُونُ عَلَيْهِمْ وَكِيلࣰا

Егер сендер бұл дүниеде солардың сөзін сөйлеп, солар үшін таласқа түстіңдер делік, ал енді қиямет күні Алланың алдында олардың сөзін кім сөйлейді немесе оларға кім қамқор әрі кепіл болып (солар үшін жауап береді)?!

وَمَن يَعْمَلْ سُوٓءًا أَوْ يَظْلِمْ نَفْسَهُۥ ثُمَّ يَسْتَغْفِرِ ٱللَّهَ يَجِدِ ٱللَّهَ غَفُورࣰا رَّحِيمࣰا

Ал енді кімде-кім жамандық жасаған соң немесе (күнәға батып) өз-өзіне қиянат жасағаннан кейін, Алладан кешірім тілесе, Алланың Ғафур (құлдары қанша жерден ауыр күнәға батса да, тәубелеріне келген жағдайда өте кешірімді), Рахим (әсіресе тәубеге келіп Өзіне бет бұрған мүмін құлдарына ерекше мейірімді) екенін көреді.

وَمَن يَكْسِبْ إِثْمࣰا فَإِنَّمَا يَكْسِبُهُۥ عَلَىٰ نَفْسِهِۦۚ وَكَانَ ٱللَّهُ عَلِيمًا حَكِيمࣰا

Ал кімде-кім (жамандық жасағаннан кейін тәубе етпей сол күйі) күнә арқаласа, шүбәсіз, сол күнәні өз зиянына арқалаған болады. Алла – Алим (бәрін білетін шексіз ілім иесі), Хаким (әр ісі мен әр үкімінде талай хикмет бар асқан даналық иесі).

وَمَن يَكْسِبْ خَطِيٓـَٔةً أَوْ إِثْمࣰا ثُمَّ يَرْمِ بِهِۦ بَرِيٓـࣰٔا فَقَدِ ٱحْتَمَلَ بُهْتَٰنࣰا وَإِثْمࣰا مُّبِينࣰا

Сондай-ақ кімде-кім кішігірім күнә істеп немесе (ұрлық-қарлық, кісі өлтіру сынды) кісі ақысына қатысты ауыр күнә істеп, кейін оны бейкүнә біреуге жаба салса, шүбәсіз, жала жапқан һәм анық әрі үлкен күнә арқалаған болады.

وَلَوْلَا فَضْلُ ٱللَّهِ عَلَيْكَ وَرَحْمَتُهُۥ لَهَمَّت طَّآئِفَةࣱ مِّنْهُمْ أَن يُضِلُّوكَ وَمَا يُضِلُّونَ إِلَّآ أَنفُسَهُمْۖ وَمَا يَضُرُّونَكَ مِن شَيْءࣲۚ وَأَنزَلَ ٱللَّهُ عَلَيْكَ ٱلْكِتَٰبَ وَٱلْحِكْمَةَ وَعَلَّمَكَ مَا لَمْ تَكُن تَعْلَمُۚ وَكَانَ فَضْلُ ٱللَّهِ عَلَيْكَ عَظِيمࣰا

(Уа, Мұхаммед!): Егер Алланың саған деген шексіз шарапаты болмағанда, олардың бір тобы сені үкім шығару мәселесінде шалыс басқызудың амалын ойлаған еді. Алайда олар біреуді адастырамыз деп жүріп, түбінде өздері ғана адасады һәм саған ешқандай да зиян тигізе алмайды. Өйткені Алла саған (тура жолға бастайтын) Кітап пен хикметті түсірді һәм білмегеніңді үйретті (міне, осылар тұрғанда олар сені қалай шалыс басқызып, саған қалай зиян келтіреді дейсің). (Уа, Мұхаммед!) Алланың өзіңе нәсіп еткен игілігі мен шарапаты шынымен шексіз болды!

۞لَّا خَيْرَ فِي كَثِيرࣲ مِّن نَّجْوَىٰهُمْ إِلَّا مَنْ أَمَرَ بِصَدَقَةٍ أَوْ مَعْرُوفٍ أَوْ إِصْلَٰحِۭ بَيْنَ ٱلنَّاسِۚ وَمَن يَفْعَلْ ذَٰلِكَ ٱبْتِغَآءَ مَرْضَاتِ ٱللَّهِ فَسَوْفَ نُؤْتِيهِ أَجْرًا عَظِيمࣰا

Олардың күңкілдерінің, оңаша бас қосқан құпия жиналыстарының көбінде қайыр жоқ. Алайда, мұқтаждарға садақа беруді, ізгілікті, жақсылық жасауды және араздасқан адамдардың арасын жарастыруды бұйыратындардың оңаша бас қосып, өзара кеңес құрғанының жөні бөлек. Кімде-кім мұны Алланың разылығына бөленуді қалап істесе, оны зор сауапқа (сый-сияпатқа) бөлейміз.

وَمَن يُشَاقِقِ ٱلرَّسُولَ مِنۢ بَعْدِ مَا تَبَيَّنَ لَهُ ٱلْهُدَىٰ وَيَتَّبِعْ غَيْرَ سَبِيلِ ٱلْمُؤْمِنِينَ نُوَلِّهِۦ مَا تَوَلَّىٰ وَنُصْلِهِۦ جَهَنَّمَۖ وَسَآءَتْ مَصِيرًا

Ал кімде-кім тура жол өзіне анық айқындалғаннан кейін Алла елшісіне қарсы келіп, мүміндердің жолынан өзге (теріс) жолдарға түсетін болса, онда оны бет бұрған жағына бағыттаймыз, (өз қалауымен түскен теріс жолда сол күйі қалдырамыз) һәм жаһаннамға тастаймыз. Ол қандай жаман ақырғы тұрақ! Қандай жаман ақыр!

إِنَّ ٱللَّهَ لَا يَغْفِرُ أَن يُشْرَكَ بِهِۦ وَيَغْفِرُ مَا دُونَ ذَٰلِكَ لِمَن يَشَآءُۚ وَمَن يُشْرِكْ بِٱللَّهِ فَقَدْ ضَلَّ ضَلَٰلَۢا بَعِيدًا

Алла өзіне серік қосқанды әсте кешірмейді. Ал одан өзге күнәларды істеген құлдарынан қалағанын кешіреді. Кімде-кім Аллаға өзгелерді серік етіп қосса, шүбәсіз, хақ жолдан мүлдем алыстап, қатты адасқаны.

إِن يَدْعُونَ مِن دُونِهِۦٓ إِلَّآ إِنَٰثࣰا وَإِن يَدْعُونَ إِلَّا شَيْطَٰنࣰا مَّرِيدࣰا

Олар (яғни, Мекке мүшріктері) Алланы былай қалдырып, әйел атауларымен аталатын бірқатар меңіреу пұттарға жалбарынып, сиынады. Сөйтіп, олар (күпірлікте қасарысқан) қасарыспа шайтанға жалбарынып, сиынған болады.

لَّعَنَهُ ٱللَّهُۘ وَقَالَ لَأَتَّخِذَنَّ مِنْ عِبَادِكَ نَصِيبࣰا مَّفْرُوضࣰا

Сол шайтанға Алланың лағынеті жаусын! Кезінде ол Аллаға: «Ант етемін! Сенің құлдарыңнан өзіме тиесілі үлесімді алмай қоймаймын».

وَلَأُضِلَّنَّهُمْ وَلَأُمَنِّيَنَّهُمْ وَلَـَٔامُرَنَّهُمْ فَلَيُبَتِّكُنَّ ءَاذَانَ ٱلْأَنْعَٰمِ وَلَـَٔامُرَنَّهُمْ فَلَيُغَيِّرُنَّ خَلْقَ ٱللَّهِۚ وَمَن يَتَّخِذِ ٱلشَّيْطَٰنَ وَلِيࣰّا مِّن دُونِ ٱللَّهِ فَقَدْ خَسِرَ خُسْرَانࣰا مُّبِينࣰا

«Ант етемін! Оларды тура жолдан тайдырамын һәм оларды қол жетпеске ұмтылдырып, жеткізбейтін желік үмітпен алдаймын. Сондай-ақ, олар менің бұйыруыммен (пұттарға арнап құрбан шалу үшін өздеріне харам еткен) малдардың құлағын кесіп ен салатын әрі Алланың жаратқанын өзгертетін болады», – деп ант-су ішті. Ендеше, кімде-кім Алланың орнына шайтанды дос тұтса, шүбәсіз, анық зиянға ұшырағаны.

يَعِدُهُمْ وَيُمَنِّيهِمْۖ وَمَا يَعِدُهُمُ ٱلشَّيْطَٰنُ إِلَّا غُرُورًا

(Алайда, шайтан адамдарға еш нәрсені күштеп істете алмайды) ол адамдарға тек құрғақ уәде береді һәм жеткізбейтін желік үмітпен алдайды. Шайтан оларды тек алдап соққаннан басқа қайбір жетіскен уәде береді (дейсің)!

أُو۟لَٰٓئِكَ مَأْوَىٰهُمْ جَهَنَّمُ وَلَا يَجِدُونَ عَنْهَا مَحِيصࣰا

Міне, (сол шайтанның да, оған алданып, сағым қуған бейбақтардың да) ақыр соңында барып паналайтын жері – жаһаннам, әрі олар ол жерден құтылудың ешбір жолын да, амалын да таба алмайды.

وَٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ وَعَمِلُوا۟ ٱلصَّٰلِحَٰتِ سَنُدْخِلُهُمْ جَنَّٰتࣲ تَجْرِي مِن تَحْتِهَا ٱلْأَنْهَٰرُ خَٰلِدِينَ فِيهَآ أَبَدࣰاۖ وَعْدَ ٱللَّهِ حَقࣰّاۚ وَمَنْ أَصْدَقُ مِنَ ٱللَّهِ قِيلࣰا

Ал иман келтіріп, игілікті істер істегендерді ішінде мәңгі қалып, бақытты өмір сүретін, (жайқалған жасыл бауларының арасынан және зәулім сарайларының) түбінен өзендер ағып жататын жаннат бақшаларына кіргіземіз. Бұл – Алланың хақ уәдесі. Алладан асқан шыншыл бар ма?!

لَّيْسَ بِأَمَانِيِّكُمْ وَلَآ أَمَانِيِّ أَهْلِ ٱلْكِتَٰبِۗ مَن يَعْمَلْ سُوٓءࣰا يُجْزَ بِهِۦ وَلَا يَجِدْ لَهُۥ مِن دُونِ ٱللَّهِ وَلِيࣰّا وَلَا نَصِيرࣰا

(Алланың хақ уағдасы болған осынау жұмаққа кіру мәселесі) сендер қиялдағандай немесе кітап иелері қиялдағандай емес. (Алланың алдында барлық адам һәм барлық қауым бірдей. Ақиқат біреу ғана): Кімде-кім жамандық жасаса, жазасын тартады әрі Алладан басқа өзін жазадан құтқаратын қамқор дос та, қолұшын берер медеткер де таба алмайды.

وَمَن يَعْمَلْ مِنَ ٱلصَّٰلِحَٰتِ مِن ذَكَرٍ أَوْ أُنثَىٰ وَهُوَ مُؤْمِنࣱ فَأُو۟لَٰٓئِكَ يَدْخُلُونَ ٱلْجَنَّةَ وَلَا يُظْلَمُونَ نَقِيرࣰا

Мейлі ер, мейлі әйел болсын, кімде-кім кәміл мүмін ретінде Алла бұйырғандай түзу, пайдалы және өзін һәм қоғамды түзетуге бағытталған игілікті істер істесе, міне, солар жұмаққа кіреді әрі мысқалдай да әділетсіздікке ұшырамайды.

وَمَنْ أَحْسَنُ دِينࣰا مِّمَّنْ أَسْلَمَ وَجْهَهُۥ لِلَّهِ وَهُوَ مُحْسِنࣱ وَٱتَّبَعَ مِلَّةَ إِبْرَٰهِيمَ حَنِيفࣰاۗ وَٱتَّخَذَ ٱللَّهُ إِبْرَٰهِيمَ خَلِيلࣰا

Игілікті істер істеп, жан-тәнімен бір Аллаға тәсілім болған және (жалған сенімдерден арылып) пәк жүрек, таза ниетпен бір Аллаға ғана иман келтірген күйде Ибраһимнің хақ дініне ерген адамның ұстанған дінінен артық дін бар ма?! Алла Ибраһимді сырлас дос тұтқан еді.

وَلِلَّهِ مَا فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَمَا فِي ٱلْأَرْضِۚ وَكَانَ ٱللَّهُ بِكُلِّ شَيْءࣲ مُّحِيطࣰا

Күллі аспан әлеміндегі һәм жердегі барлық нәрсе бір Аллаға тиесілі. Алла (шексіз ілімі һәм құдіретімен) барлығын толық қамтушы.

وَيَسْتَفْتُونَكَ فِي ٱلنِّسَآءِۖ قُلِ ٱللَّهُ يُفْتِيكُمْ فِيهِنَّ وَمَا يُتْلَىٰ عَلَيْكُمْ فِي ٱلْكِتَٰبِ فِي يَتَٰمَى ٱلنِّسَآءِ ٱلَّٰتِي لَا تُؤْتُونَهُنَّ مَا كُتِبَ لَهُنَّ وَتَرْغَبُونَ أَن تَنكِحُوهُنَّ وَٱلْمُسْتَضْعَفِينَ مِنَ ٱلْوِلْدَٰنِ وَأَن تَقُومُوا۟ لِلْيَتَٰمَىٰ بِٱلْقِسْطِۚ وَمَا تَفْعَلُوا۟ مِنْ خَيْرࣲ فَإِنَّ ٱللَّهَ كَانَ بِهِۦ عَلِيمࣰا

(Уа, Мұхаммед): Олар сенен әйелдер жайлы пәтуа сұрайды. Былай деп айт: «Олар жайлы пәтуаны Алла сендерге (Құранда) беруде. Сондай-ақ сендерге осынау Кітапта мәһірін бермей-ақ некелесіп алғыларың келген жетім әйелдерге, әлжуаз, бейшара балаларға және жетімдерге әділ болуларың керектігі жайлы үкімдерді қамтыған аяттар оқылуда». Естеріңде болсын, кімге қандай жақсылық жасасаңдар, шүбәсіз, Алла оны біледі.

وَإِنِ ٱمْرَأَةٌ خَافَتْ مِنۢ بَعْلِهَا نُشُوزًا أَوْ إِعْرَاضࣰا فَلَا جُنَاحَ عَلَيْهِمَآ أَن يُصْلِحَا بَيْنَهُمَا صُلْحࣰاۚ وَٱلصُّلْحُ خَيْرࣱۗ وَأُحْضِرَتِ ٱلْأَنفُسُ ٱلشُّحَّۚ وَإِن تُحْسِنُوا۟ وَتَتَّقُوا۟ فَإِنَّ ٱللَّهَ كَانَ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرࣰا

Егер қандай да бір әйел күйеуінің өзіне салқын қарап, жұбайлық міндеттерін лайықты түрде орындамауынан немесе өзінен сырт айналып кетуінен қорықса, онда бір амалын тауып, екеуі өзара келісімге келу арқылы жарасатын болса (яғни әйелі күйеуінің көңілін табу мақсатында алған мәһірінен яки өзіне тиесілі басқа да дүниеден күйеуіне тарту-таралғы берсе немесе басқа да жақсылықтар жасаса, мұны істеген әйел де, әйелінің бергенін алған ер адам да) екеуі де күнә арқаламайды. Өзара келісімге келіп жарасу – қайырлы іс. Задында, нәпсі атаулының бәрі сараң һәм өзімшіл келеді. Ендеше, (әй, ер адамдар), егер (өзімшілдікке салынбай) әрдайым Алланы көріп тұрғандай немесе Оның өздеріңді үнемі бақылап, көріп тұратынын біліп, игілікті істер істесеңдер, (әсіресе әйелдеріңнің хақысын беру мәселесінде) тақуалық танытсаңдар, біліп қойыңдар, Алла не істеп, не қойып жүргендеріңнен толық хабардар.

وَلَن تَسْتَطِيعُوٓا۟ أَن تَعْدِلُوا۟ بَيْنَ ٱلنِّسَآءِ وَلَوْ حَرَصْتُمْۖ فَلَا تَمِيلُوا۟ كُلَّ ٱلْمَيْلِ فَتَذَرُوهَا كَٱلْمُعَلَّقَةِۚ وَإِن تُصْلِحُوا۟ وَتَتَّقُوا۟ فَإِنَّ ٱللَّهَ كَانَ غَفُورࣰا رَّحِيمࣰا

(Уа, ер адамдар)! Қанша жерден тырысып бақсаңдар да (әсіресе жақсы көру, ұнату сынды пенденің ырқына көнбейтін жүректегі сезімдер тұрғысынан алғанда әйелдеріңнің бәрін бірдей жақсы көріп), бәріне бірдей әділ бола алмайсыңдар. Ендеше, әйелдеріңнің біреуіне ғана көңіл бөліп, енді бірін (тірі жесір етіп) жіпсіз байлап, екі ортада қалдырмаңдар. Егер әйелдеріңмен әрдайым мәмілеге келіп, араларыңдағы келіспеушіліктерді әділ шешіп отырсаңдар һәм әйелдеріңе әділетсіздік жасаудан барынша сақтанып, тақуалық жолын таңдасаңдар, шүбәсіз, Алла – Ғафур (құлдары қанша жерден ауыр күнәға батса да, тәубелеріне келген жағдайда өте кешірімді), Хаким (әсіресе мүмін құлдарына ерекше мейірімді).

وَإِن يَتَفَرَّقَا يُغْنِ ٱللَّهُ كُلࣰّا مِّن سَعَتِهِۦۚ وَكَانَ ٱللَّهُ وَٰسِعًا حَكِيمࣰا

Ал егер ерлі-зайыптылар (жарасып өмір сүруге қанша тырысып-баққанымен еш нәтиже шығара алмай ақыры) ажырасатын болса, онда (екі жақ та жалғыз қалып, таршылық көреміз деп уайым жемесін). Алла олардың екеуін де кеңшілігіне бөлеп жарылқайды, бір-біріне кіріптар етпейді. Алла – Уасиғ (өте кең), Хаким (әр ісі мен әрбір үкімінде талай хикмет болған асқан даналық иесі).

وَلِلَّهِ مَا فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَمَا فِي ٱلْأَرْضِۗ وَلَقَدْ وَصَّيْنَا ٱلَّذِينَ أُوتُوا۟ ٱلْكِتَٰبَ مِن قَبْلِكُمْ وَإِيَّاكُمْ أَنِ ٱتَّقُوا۟ ٱللَّهَۚ وَإِن تَكْفُرُوا۟ فَإِنَّ لِلَّهِ مَا فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَمَا فِي ٱلْأَرْضِۚ وَكَانَ ٱللَّهُ غَنِيًّا حَمِيدࣰا

Күллі аспан әлеміндегі һәм жердегі барлық нәрсе бір Аллаға тиесілі. Расында, Біз сендерден бұрын иләһи кітап алған кітап иелеріне де, сендерге де: «Аллаға қарсы келіп, асы болудан барынша сақтанып, тақуалық аясында өмір сүріңдер», – деп бұйырған едік. Ал егер соған қарамастан Алланы танымай күпірлік қылсаңдар, біліп қойыңдар, күллі аспан әлеміндегі һәм жердегі барлық нәрсе, шүбәсіз, бір Аллаға тиесілі. Алла – Ғани (бар байлықтың иесі, еш нәрсеге, ешкімге әрі ешкімнің құлшылығына да, шүкіршілігіне де мұқтаж емес), Халид (бар мадақ пен мақтауға әбден лайық).

وَلِلَّهِ مَا فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَمَا فِي ٱلْأَرْضِۚ وَكَفَىٰ بِٱللَّهِ وَكِيلًا

Күллі аспан әлеміндегі һәм жердегі бар нәрсе бір Аллаға тиесілі. Алла (Өзіне арқа сүйеп, сенім артқан құлдарына) қамқоршы һәм сенімді өкіл ретінде әбден жеткілікті.

إِن يَشَأْ يُذْهِبْكُمْ أَيُّهَا ٱلنَّاسُ وَيَأْتِ بِـَٔاخَرِينَۚ وَكَانَ ٱللَّهُ عَلَىٰ ذَٰلِكَ قَدِيرࣰا

Уа, адамзат! Егер Алла қаласа, бәріңді ізім-ғайым жоқ қылып, жер бетіне басқаларды әкелер еді. Бұған Алланың құдіреті толық жетеді.

مَّن كَانَ يُرِيدُ ثَوَابَ ٱلدُّنْيَا فَعِندَ ٱللَّهِ ثَوَابُ ٱلدُّنْيَا وَٱلْـَٔاخِرَةِۚ وَكَانَ ٱللَّهُ سَمِيعَۢا بَصِيرࣰا

Кімде-кім бұл дүниенің қызығы мен нығметін қаласа, біліп қойсын, бұл дүниенің де, ақиреттің де бар қызығы мен нығметі Алланың дәргейінде. Алла – Сәмиғ (бәрін естуші), Басир (бәрін көруші) (яғни, құлдарының айтқан сөздері мен істеген істерінің бәрін естіп, көріп тұрады).

۞يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ كُونُوا۟ قَوَّٰمِينَ بِٱلْقِسْطِ شُهَدَآءَ لِلَّهِ وَلَوْ عَلَىٰٓ أَنفُسِكُمْ أَوِ ٱلْوَٰلِدَيْنِ وَٱلْأَقْرَبِينَۚ إِن يَكُنْ غَنِيًّا أَوْ فَقِيرࣰا فَٱللَّهُ أَوْلَىٰ بِهِمَاۖ فَلَا تَتَّبِعُوا۟ ٱلْهَوَىٰٓ أَن تَعْدِلُوا۟ۚ وَإِن تَلْوُۥٓا۟ أَوْ تُعْرِضُوا۟ فَإِنَّ ٱللَّهَ كَانَ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرࣰا

Уа, иман келтіргендер! Алла разылығы үшін куәлікке жүргенде, тіпті өздеріңнің, ата-аналарыңның және туған-туыстарыңның зиянына болса да, қара қылды қақ жарған әділ болыңдар. (Біреуге жақтасып немесе қарсы куәлік еткендеріңде) мейлі бай, мейлі кедей болсын (туралықтан таймаңдар). (Өйткені) Алла байға да, кедейге де сендерден әлдеқайда жақын (яғни екеуінің де жай-күйін сендерден анағұрлым жақсы біледі). Сондықтан да нәпсіге еріп, әділдіктен ауытқып кетпеңдер. Егер куәлікке тартылғандарыңда тілдеріңді шайнап, міңгірлеп, дұрыс куәлік етпесеңдер немесе куәлікке жүріп (шындықты айтудан) бастарыңды ала қашатын болсаңдар, біліп қойыңдар, Алла сендердің не істеп, не қойып жүргендеріңнен толық хабардар.

يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓا۟ ءَامِنُوا۟ بِٱللَّهِ وَرَسُولِهِۦ وَٱلْكِتَٰبِ ٱلَّذِي نَزَّلَ عَلَىٰ رَسُولِهِۦ وَٱلْكِتَٰبِ ٱلَّذِيٓ أَنزَلَ مِن قَبْلُۚ وَمَن يَكْفُرْ بِٱللَّهِ وَمَلَٰٓئِكَتِهِۦ وَكُتُبِهِۦ وَرُسُلِهِۦ وَٱلْيَوْمِ ٱلْـَٔاخِرِ فَقَدْ ضَلَّ ضَلَٰلَۢا بَعِيدًا

Уа, иман келтіргендер! Аллаға, пайғамбарына һәм пайғамбарына бірте-бірте түсірген Кітапқа, сондай-ақ бұрын түсірген иләһи кітаптарға лайықты түрде иман келтіріңдер. Кімде-кім Аллаға, періштелеріне, кітаптарына, пайғамбарларына және ақирет күніне иланбай, күпірлік қылса, онда шүбәсіз, хақ жолдан мүлдем алыстап, қатты адасқан болады.

إِنَّ ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ ثُمَّ كَفَرُوا۟ ثُمَّ ءَامَنُوا۟ ثُمَّ كَفَرُوا۟ ثُمَّ ٱزْدَادُوا۟ كُفْرࣰا لَّمْ يَكُنِ ٱللَّهُ لِيَغْفِرَ لَهُمْ وَلَا لِيَهْدِيَهُمْ سَبِيلَۢا

Расында, иман келтіріп содан кейін күпірлік қылып, содан соң қайта иман келтіріп, кейін қайтадан күпірлік қылып, кейіннен күпірлігін одан сайын арттыра түскендер бар ғой, Алла оларды әсте кешірмейді һәм еш уақытта тура жолға салмайды.

بَشِّرِ ٱلْمُنَٰفِقِينَ بِأَنَّ لَهُمْ عَذَابًا أَلِيمًا

(Ондай) екіжүзділерді жан төзгісіз азаппен «сүйіншіле»!

ٱلَّذِينَ يَتَّخِذُونَ ٱلْكَٰفِرِينَ أَوْلِيَآءَ مِن دُونِ ٱلْمُؤْمِنِينَۚ أَيَبْتَغُونَ عِندَهُمُ ٱلْعِزَّةَ فَإِنَّ ٱلْعِزَّةَ لِلَّهِ جَمِيعࣰا

Олар мүміндерді былай қалдырып, кәпірлерді дос тұтады. Сонда олар кәпірлермен бірге болып, үстемдік пен ұлылыққа қол жеткіземіз дей ме?! Шынтуайтында, бар үстемдік пен ұлылық бір Аллаға тиесілі!

وَقَدْ نَزَّلَ عَلَيْكُمْ فِي ٱلْكِتَٰبِ أَنْ إِذَا سَمِعْتُمْ ءَايَٰتِ ٱللَّهِ يُكْفَرُ بِهَا وَيُسْتَهْزَأُ بِهَا فَلَا تَقْعُدُوا۟ مَعَهُمْ حَتَّىٰ يَخُوضُوا۟ فِي حَدِيثٍ غَيْرِهِۦٓ إِنَّكُمْ إِذࣰا مِّثْلُهُمْۗ إِنَّ ٱللَّهَ جَامِعُ ٱلْمُنَٰفِقِينَ وَٱلْكَٰفِرِينَ فِي جَهَنَّمَ جَمِيعًا

Алла сендерге Кітапта мынадай үкім түсірген еді: «Егер (әлдекімдердің) Алланың аяттарына сенбей, мазаққа айналдырып отырғанын естісеңдер, олар басқа әңгімеге көшпейінше, қастарында отырмаңдар. Ал егер түк болмағандай отыра берсеңдер, демек, сендер де солар сияқтысыңдар. Шүбәсіз, Алла екіжүзділер мен кәпірлердің бәрін жаһаннамға жинайды.

ٱلَّذِينَ يَتَرَبَّصُونَ بِكُمْ فَإِن كَانَ لَكُمْ فَتْحࣱ مِّنَ ٱللَّهِ قَالُوٓا۟ أَلَمْ نَكُن مَّعَكُمْ وَإِن كَانَ لِلْكَٰفِرِينَ نَصِيبࣱ قَالُوٓا۟ أَلَمْ نَسْتَحْوِذْ عَلَيْكُمْ وَنَمْنَعْكُم مِّنَ ٱلْمُؤْمِنِينَۚ فَٱللَّهُ يَحْكُمُ بَيْنَكُمْ يَوْمَ ٱلْقِيَٰمَةِۚ وَلَن يَجْعَلَ ٱللَّهُ لِلْكَٰفِرِينَ عَلَى ٱلْمُؤْمِنِينَ سَبِيلًا

Екіжүзділер сендерді бір бәлеге ұшыраса екен деп, сырттай бас бағып бақылап отырады. Егер Алла сендерге жеңіске жетуді нәсіп етсе, олар: «Біз де сендермен бірге емес пе едік?» – дейді. Ал егер жеңіс кәпірлерге бұйыра қалса, оларға барып: «Біз (мұсылмандарға қосылмай іштен шалу арқылы) сендерге қолдау көрсетіп, осынау жеңіске елеулі үлес қоспап па едік, сендерді мүміндерден қорғамап па едік?» – деп міндетсінеді. Алла қиямет күні араларыңда әділ билік айтып, Өз үкімін шығарады. Сондай-ақ Алла кәпірлердің мүміндерден үнемі үстем болуына жол бермейді. (ақтық жеңіс пен үстемдік мүміндердің еншісінде болады)

إِنَّ ٱلْمُنَٰفِقِينَ يُخَٰدِعُونَ ٱللَّهَ وَهُوَ خَٰدِعُهُمْ وَإِذَا قَامُوٓا۟ إِلَى ٱلصَّلَوٰةِ قَامُوا۟ كُسَالَىٰ يُرَآءُونَ ٱلنَّاسَ وَلَا يَذْكُرُونَ ٱللَّهَ إِلَّا قَلِيلࣰا

Расында, екіжүзділер (сырттай мұсылман болып көрініп) өздерінше Алланы алдаймыз деп ойлайды. Алайда Алла олардың (сазайын бірден бермей, ақиретте оңдырмай жазалау арқылы) өздерін алдап соғады. Олар намазға тұрғанда, кежегесі кейін тартып, еріншектеп әрең тұрады һәм құлшылықты мүміндерге көз қылып жасайды. Сондай-ақ Алланы өте аз еске алады.

مُّذَبْذَبِينَ بَيْنَ ذَٰلِكَ لَآ إِلَىٰ هَٰٓؤُلَآءِ وَلَآ إِلَىٰ هَٰٓؤُلَآءِۚ وَمَن يُضْلِلِ ٱللَّهُ فَلَن تَجِدَ لَهُۥ سَبِيلࣰا

Олар екі арада (мұсылмандар мен кәпірлердің арасында жағымпазданып) жүреді, не мыналарға қосылмайды, не аналарға қосылмайды. Алла қайсыбір құлын (өзі тілеп алған теріс жолға салып) адастырса, сен оған әсте (күпірліктен құтылатын) жол тауып бере алмайсың.

يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ لَا تَتَّخِذُوا۟ ٱلْكَٰفِرِينَ أَوْلِيَآءَ مِن دُونِ ٱلْمُؤْمِنِينَۚ أَتُرِيدُونَ أَن تَجْعَلُوا۟ لِلَّهِ عَلَيْكُمْ سُلْطَٰنࣰا مُّبِينًا

Уа, иман келтіргендер! Мүміндерді былай қалдырып, кәпірлерді сырлас, дос тұтпаңдар. Әлде (сондай ақымақтық істеп) Аллаға (өздеріңнің екіжүзді екендеріңді көрсететін) өздеріңе қарсы айқын әрі бұлтартпас дәлел келтірейін деп пе едіңдер?!

إِنَّ ٱلْمُنَٰفِقِينَ فِي ٱلدَّرْكِ ٱلْأَسْفَلِ مِنَ ٱلنَّارِ وَلَن تَجِدَ لَهُمْ نَصِيرًا

Шүбәсіз, екіжүзділер тозақтың ең төменгі қабатында. Оларға (қол ұшын беріп тозақтан құтқаратын) бірде-бір медеткер таба алмайсың.

إِلَّا ٱلَّذِينَ تَابُوا۟ وَأَصْلَحُوا۟ وَٱعْتَصَمُوا۟ بِٱللَّهِ وَأَخْلَصُوا۟ دِينَهُمْ لِلَّهِ فَأُو۟لَٰٓئِكَ مَعَ ٱلْمُؤْمِنِينَۖ وَسَوْفَ يُؤْتِ ٱللَّهُ ٱلْمُؤْمِنِينَ أَجْرًا عَظِيمࣰا

Алайда шынымен тәубеге келу арқылы Аллаға бет бұрып, толық түзеліп, Алланың дінін мықтап ұстағандардың, сондай-ақ бар ықыласымен құлшылық етіп, Аллаға шынайы құл болғандардың жөні бөлек. Міне, солар мүміндермен бірге. Күндердің күнінде Алла мүміндерді үлкен сый-сияпатқа бөлейді.

مَّا يَفْعَلُ ٱللَّهُ بِعَذَابِكُمْ إِن شَكَرْتُمْ وَءَامَنتُمْۚ وَكَانَ ٱللَّهُ شَاكِرًا عَلِيمࣰا

Сендер (Аллаға) шүкіршілік білдіріп, иман келтірсеңдер, Алла сендерді азаптап қайтеді?! Алла – Шәкир (Өзіне шүкіршілік еткендердің қарымын еселеп қайтарып, қисапсыз нығметке, мол сауапқа бөлеуші) һәм Алим (барлық нәрсені, құлдарының жай-күйін жақсы білетін шексіз ілім иесі).

۞لَّا يُحِبُّ ٱللَّهُ ٱلْجَهْرَ بِٱلسُّوٓءِ مِنَ ٱلْقَوْلِ إِلَّا مَن ظُلِمَۚ وَكَانَ ٱللَّهُ سَمِيعًا عَلِيمًا

Алла ашық айтылған көңілге дақ түсіретін ауыр сөзді еш ұнатпайды. Тек жазықсыз жапа шеккен адамның ашынғаннан айтқан сөзінің жөні бөлек. Алла – Сәмиғ (айтылған сөздің бәрін естуші), һәм Алим (кімнің не айтып, не қойғанын, қандай ниетпен айтқанын жақсы білетін шексіз ілім иесі).

إِن تُبْدُوا۟ خَيْرًا أَوْ تُخْفُوهُ أَوْ تَعْفُوا۟ عَن سُوٓءࣲ فَإِنَّ ٱللَّهَ كَانَ عَفُوࣰّا قَدِيرًا

Қандай да бір жақсылықты жария істесеңдер де, жасырын істесеңдер де немесе (өздеріңе істелген) жамандықты (есесін қайтаруға шамаларың жете тұра) кешетін болсаңдар, біліп қойыңдар, Алла – Афу (құлдарының Өзіне қатысты жасаған күнәларының көбін бірден кешетін өте кешірімді), һәм Қадир (жазаға лайық болған әрбір күнәһардың сазайын беруге құдіреті толық жететін өте құдіретті).

إِنَّ ٱلَّذِينَ يَكْفُرُونَ بِٱللَّهِ وَرُسُلِهِۦ وَيُرِيدُونَ أَن يُفَرِّقُوا۟ بَيْنَ ٱللَّهِ وَرُسُلِهِۦ وَيَقُولُونَ نُؤْمِنُ بِبَعْضࣲ وَنَكْفُرُ بِبَعْضࣲ وَيُرِيدُونَ أَن يَتَّخِذُوا۟ بَيْنَ ذَٰلِكَ سَبِيلًا

Расында, (жазаға лайық болғандар) Аллаға және пайғамбарларына күпірлік қылады. (Аллаға сенеміз деп айтқанмен, пайғамбарларының кейбірін мойындамай) Алла мен пайғамбарларын бір-бірінен бөліп-жаруды көксейді һәм «пайғамбарлардың кейбіріне сенеміз, кейбірін мойындамаймыз», – деп, иман мен күпірлік арасында бір жол ұстанғысы келеді.

أُو۟لَٰٓئِكَ هُمُ ٱلْكَٰفِرُونَ حَقࣰّاۚ وَأَعْتَدْنَا لِلْكَٰفِرِينَ عَذَابࣰا مُّهِينࣰا

Міне, солар – нағыз кәпірлер. Біз кәпірлер үшін (оларды) қор қылатын азап әзірледік.

وَٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ بِٱللَّهِ وَرُسُلِهِۦ وَلَمْ يُفَرِّقُوا۟ بَيْنَ أَحَدࣲ مِّنْهُمْ أُو۟لَٰٓئِكَ سَوْفَ يُؤْتِيهِمْ أُجُورَهُمْۚ وَكَانَ ٱللَّهُ غَفُورࣰا رَّحِيمࣰا

Аллаға һәм пайғамбарларына иман келтіріп, оларды бір-бірінен бөліп-жармай (бәріне бірдей иман келтіргендердің) тиісті сый-сияпатын алдағы уақытта (Алланың Өзі) береді. Алла – Ғафур (өте кешірімді), Рахим (әсіресе мүмін құлдарына ерекше мейірімді).

يَسْـَٔلُكَ أَهْلُ ٱلْكِتَٰبِ أَن تُنَزِّلَ عَلَيْهِمْ كِتَٰبࣰا مِّنَ ٱلسَّمَآءِۚ فَقَدْ سَأَلُوا۟ مُوسَىٰٓ أَكْبَرَ مِن ذَٰلِكَ فَقَالُوٓا۟ أَرِنَا ٱللَّهَ جَهْرَةࣰ فَأَخَذَتْهُمُ ٱلصَّٰعِقَةُ بِظُلْمِهِمْۚ ثُمَّ ٱتَّخَذُوا۟ ٱلْعِجْلَ مِنۢ بَعْدِ مَا جَآءَتْهُمُ ٱلْبَيِّنَٰتُ فَعَفَوْنَا عَن ذَٰلِكَۚ وَءَاتَيْنَا مُوسَىٰ سُلْطَٰنࣰا مُّبِينࣰا

(Уа, Мұхаммед!) Кітап иелері сенен мұғжиза ретінде өздеріне көктен бір кітап түсіруіңді сұрайды. (Олардың мұндай орынсыз тілектеріне таңырқама). Өйткені олар кезінде Мұсадан одан да зорын сұрап: «Бізге Алланы ашық көрсет», – деген еді. Сонда осынау қиянаттары (күнәлары) себепті, тас төбелерінен жай түскен еді. Олар мұнымен қоймай, өздеріне (ақиқатты көрсететін) айқын дәлелдер келгеніне (һәм бірталай мұғжизалар көрсетілгеніне) қарамастан (әшекей бұйымдарынан бұзаудың мүсінін жасап алып) соны тәңір тұтты. Алайда Біз (соған қарамастан тәубелерін қабыл етіп) олардың бұл қылықтарын да кештік. Сондай-ақ Мұсаға (Тәуратты түсіріп) анық дәлел мен үстемдік нәсіп еттік.

وَرَفَعْنَا فَوْقَهُمُ ٱلطُّورَ بِمِيثَٰقِهِمْ وَقُلْنَا لَهُمُ ٱدْخُلُوا۟ ٱلْبَابَ سُجَّدࣰا وَقُلْنَا لَهُمْ لَا تَعْدُوا۟ فِي ٱلسَّبْتِ وَأَخَذْنَا مِنْهُم مِّيثَٰقًا غَلِيظࣰا

(Тәуратты мықтап ұстануға қатысты) олардан берік уағда алу үшін Тур тауын түбімен қопарып алып, төбелеріне төндірген едік. (Шөл далада босып, қаңғырып жүргендерінде тұрақ тебетін құтты мекенге бағыттап): «Қаланың қақпасынан кіргенде, сәждеге жығылған күйде Алладан кешірім тілеп кіріңдер», – деп бұйырған едік. Сондай-ақ оларға: «Сенбі күніне қатысты иләһи тыйымға немқұрайлы қарап шектен шықпаңдар», – дедік. Сөйтіп, олардан (осыған және басқа да маңызды мәселелерге қатысты) жауапкершілігі тым ауыр берік уәде алдық.

فَبِمَا نَقْضِهِم مِّيثَٰقَهُمْ وَكُفْرِهِم بِـَٔايَٰتِ ٱللَّهِ وَقَتْلِهِمُ ٱلْأَنۢبِيَآءَ بِغَيْرِ حَقࣲّ وَقَوْلِهِمْ قُلُوبُنَا غُلْفُۢۚ بَلْ طَبَعَ ٱللَّهُ عَلَيْهَا بِكُفْرِهِمْ فَلَا يُؤْمِنُونَ إِلَّا قَلِيلࣰا

Міне, сондықтан (бастарына не келсе де соған алдымен өздері кінәлі): берген уәделерінде тұр-мағандықтан, Алланың аяттарын жоққа шығарып, күпірлік қылғандықтан, пайғамбарларды нақақтан-нақақ өлтіргендіктен және (пайғамбарларына) «Біздің жүрегіміз қаптаулы (яғни, иманға, ақиқатқа жабық)» деп айтқандықтан (бәледен көз ашпауда). Шындығында, күпірлікте қасарысқандықтан, Алла олардың жүрегін «мөрлеп тастаған». Сондықтан олардың бірен-сараны болмаса, басым көпшілігі иман келтірмейді.

وَبِكُفْرِهِمْ وَقَوْلِهِمْ عَلَىٰ مَرْيَمَ بُهْتَٰنًا عَظِيمࣰا

Сондай-ақ күпірлікте қасарысқандықтан және Мәриямға сұмдық жала жапқандықтан,

وَقَوْلِهِمْ إِنَّا قَتَلْنَا ٱلْمَسِيحَ عِيسَى ٱبْنَ مَرْيَمَ رَسُولَ ٱللَّهِ وَمَا قَتَلُوهُ وَمَا صَلَبُوهُ وَلَٰكِن شُبِّهَ لَهُمْۚ وَإِنَّ ٱلَّذِينَ ٱخْتَلَفُوا۟ فِيهِ لَفِي شَكࣲّ مِّنْهُۚ مَا لَهُم بِهِۦ مِنْ عِلْمٍ إِلَّا ٱتِّبَاعَ ٱلظَّنِّۚ وَمَا قَتَلُوهُ يَقِينَۢا

Һәм олардың Алланың елшісі Мәриямұлы Иса Мәсіх жайлы «Біз оны өлтірдік» деп мақтанғандықтан (Алла оларға қаһарын төгіп, жүректерін иман кірмейтіндей етіп «мөрлеп тастады»). Алайда олар оны өлтіре де алмады, айқышқа керіп аса да алмады. Бірақ олардың көзіне солай көрінді (негізінен, өлтірілген басқа біреу еді). Расында, Иса жайлы таласып-тартысқандардың да бұл мәселеде күмәндары жоқ емес. Олардың бұл мәселеде нақты білімі жоқ, тек ой-жорамалға сүйенеді. Анығында, олар оны өлтіре алмады.

بَل رَّفَعَهُ ٱللَّهُ إِلَيْهِۚ وَكَانَ ٱللَّهُ عَزِيزًا حَكِيمࣰا

Алайда Алла оны Өз дәргейіне көтеріп әкетті. Шүбәсіз, Алла – Азиз (бәрінен үстем һәм ұлы), Хаким (әр ісі мен әрбір үкімінде талай хикмет болған асқан даналық иесі).

وَإِن مِّنْ أَهْلِ ٱلْكِتَٰبِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِۦ قَبْلَ مَوْتِهِۦۖ وَيَوْمَ ٱلْقِيَٰمَةِ يَكُونُ عَلَيْهِمْ شَهِيدࣰا

Кітап иелерінің қайсыбірі болмасын өлместен бұрын оған (тиісінше) иман келтіреді. (Алайда бұл иманның оларға пайдасы болмайды, өйткені) Иса қиямет күні оларға қарсы куәлікке жүреді.

فَبِظُلْمࣲ مِّنَ ٱلَّذِينَ هَادُوا۟ حَرَّمْنَا عَلَيْهِمْ طَيِّبَٰتٍ أُحِلَّتْ لَهُمْ وَبِصَدِّهِمْ عَن سَبِيلِ ٱللَّهِ كَثِيرࣰا

Яһудилердің істеген зұлымдықтары һәм ел-жұртты Алланың хақ жолынан қақпайлағандықтары себепті, оларға бұрын адал болған бірқатар таза нығметтерді харам еттік.

وَأَخْذِهِمُ ٱلرِّبَوٰا۟ وَقَدْ نُهُوا۟ عَنْهُ وَأَكْلِهِمْ أَمْوَٰلَ ٱلنَّاسِ بِٱلْبَٰطِلِۚ وَأَعْتَدْنَا لِلْكَٰفِرِينَ مِنْهُمْ عَذَابًا أَلِيمࣰا

Сондай-ақ өздеріне тыйым салынса да, өсім алғандықтары және елдің мал-пұлын арам жолмен жегендіктері үшін де (оларға кейбір нығметтерді харам еттік). Һәм олардың арасындағы кәпірлер үшін жан төзгісіз азап дайындап қойдық.

لَّٰكِنِ ٱلرَّٰسِخُونَ فِي ٱلْعِلْمِ مِنْهُمْ وَٱلْمُؤْمِنُونَ يُؤْمِنُونَ بِمَآ أُنزِلَ إِلَيْكَ وَمَآ أُنزِلَ مِن قَبْلِكَۚ وَٱلْمُقِيمِينَ ٱلصَّلَوٰةَۚ وَٱلْمُؤْتُونَ ٱلزَّكَوٰةَ وَٱلْمُؤْمِنُونَ بِٱللَّهِ وَٱلْيَوْمِ ٱلْـَٔاخِرِ أُو۟لَٰٓئِكَ سَنُؤْتِيهِمْ أَجْرًا عَظِيمًا

Алайда олардың арасындағы ілімде тереңдегендер мен шынайы мүміндер саған түсірілген (Құранға) һәм өзіңнен бұрын түсірілген иләһи кітаптарға иман келтіреді. Міне, солар намазды кемеліне жеткізіп, үзбей әрі уақытылы оқитындар, зекетті толық беретіндер, сондай-ақ Аллаға һәм ақирет күніне сенетіндер. Міне, соларды жақында үлкен сый-сияпатқа бөлейміз.

۞إِنَّآ أَوْحَيْنَآ إِلَيْكَ كَمَآ أَوْحَيْنَآ إِلَىٰ نُوحࣲ وَٱلنَّبِيِّـۧنَ مِنۢ بَعْدِهِۦۚ وَأَوْحَيْنَآ إِلَىٰٓ إِبْرَٰهِيمَ وَإِسْمَٰعِيلَ وَإِسْحَٰقَ وَيَعْقُوبَ وَٱلْأَسْبَاطِ وَعِيسَىٰ وَأَيُّوبَ وَيُونُسَ وَهَٰرُونَ وَسُلَيْمَٰنَۚ وَءَاتَيْنَا دَاوُۥدَ زَبُورࣰا

Біз Нұхқа һәм одан кейінгі пайғамбарларға уахи түсіргеніміздей саған да уахи түсірдік. Сондай-ақ Ибраһимге, Исмайылға, Исхаққа, Яқубқа және оның ұрпақтарынан яһуди тайпаларына жіберілген пайғамбарларға, Исаға, Аюбке, Юнусқа, Һарунға және Сүлейменге де уахи түсірдік. Дәуітке де (уахи түсіріп) Зәбурды бердік.

وَرُسُلࣰا قَدْ قَصَصْنَٰهُمْ عَلَيْكَ مِن قَبْلُ وَرُسُلࣰا لَّمْ نَقْصُصْهُمْ عَلَيْكَۚ وَكَلَّمَ ٱللَّهُ مُوسَىٰ تَكْلِيمࣰا

Сондай-ақ бұдан бұрын өзіңе жай-күйлерін баяндап берген пайғамбарларымызға уахи түсіргеніміздей, жай-күйлерін саған баяндамаған басқа да көптеген пайғамбарларымызға да (аян беріп, уахи түсірдік) һәм Алла Мұсамен тікелей сөйлесті.

رُّسُلࣰا مُّبَشِّرِينَ وَمُنذِرِينَ لِئَلَّا يَكُونَ لِلنَّاسِ عَلَى ٱللَّهِ حُجَّةُۢ بَعْدَ ٱلرُّسُلِۚ وَكَانَ ٱللَّهُ عَزِيزًا حَكِيمࣰا

Осынау пайғамбарлардан кейін адамдардың Аллаға айтар уәжі болмас үшін, барлық пайғамбарларды (ізгі жандарды жұмақпен) сүйіншілеуші және (қасарыспа кәпірлерге ақиреттегі азаптың тым ауыр екенін айтатын) ескертуші ретінде жібердік. Алла – Азиз (бәрінен үстем, ұлы) һәм Хаким (әр ісі мен әрбір үкімінде талай хикмет болған асқан даналық иесі).

لَّٰكِنِ ٱللَّهُ يَشْهَدُ بِمَآ أَنزَلَ إِلَيْكَۖ أَنزَلَهُۥ بِعِلْمِهِۦۖ وَٱلْمَلَٰٓئِكَةُ يَشْهَدُونَۚ وَكَفَىٰ بِٱللَّهِ شَهِيدًا

(Уа, Мұхаммед! Адамдар сенсе де, сенбесе де) Алла саған түсіргендерінің хақ екендігіне Өзі куә болады. Оны саған Өз ілімі негізінде түсірді. Бұл ақиқатқа періштелер де куә болуда. (Анығында, әр ақиқатқа) бір Алланың куәлігі жеткілікті.

إِنَّ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ وَصَدُّوا۟ عَن سَبِيلِ ٱللَّهِ قَدْ ضَلُّوا۟ ضَلَٰلَۢا بَعِيدًا

Ендеше, (өзіңе түскен осынау ақиқаттарды) мойындамай күпірлік қылғандар һәм ел-жұртты Алланың ақ жолынан қақпайлайтындар, шүбәсіз, ақиқаттың ауылынан мүлдем алыстап, қатты адасқан болып табылады.

إِنَّ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ وَظَلَمُوا۟ لَمْ يَكُنِ ٱللَّهُ لِيَغْفِرَ لَهُمْ وَلَا لِيَهْدِيَهُمْ طَرِيقًا

Күпірлік қылғандар және (өзгелерді тура жолдан қақпайлау арқылы) қиянат жасағандар бар емес пе? Міне, соларды Алла әсте кешірмейді және жолға салмайды.

إِلَّا طَرِيقَ جَهَنَّمَ خَٰلِدِينَ فِيهَآ أَبَدࣰاۚ وَكَانَ ذَٰلِكَ عَلَى ٱللَّهِ يَسِيرࣰا

Оларды тозақтың жолына ғана салады, олар онда мәңгі-бақи қалады. Бұл Алла үшін бұйым емес.

يَٰٓأَيُّهَا ٱلنَّاسُ قَدْ جَآءَكُمُ ٱلرَّسُولُ بِٱلْحَقِّ مِن رَّبِّكُمْ فَـَٔامِنُوا۟ خَيْرࣰا لَّكُمْۚ وَإِن تَكْفُرُوا۟ فَإِنَّ لِلَّهِ مَا فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضِۚ وَكَانَ ٱللَّهُ عَلِيمًا حَكِيمࣰا

Уа, адамдар! Алла елшісі сендерге Раббы-ларыңнан хақты (ақиқатты) жеткізді. Ендеше, оған иман келтіріңдер, солай істегендерің өздерің үшін жақсы болмақ. Егер ақиқатқа сенбей, күпірлік қылсаңдар, онда біліп қойыңдар, (Алла сендердің имандарыңа да, құлшылықтарыңа да мұқтаж емес, өйткені), күллі аспан әлеміндегінің һәм жердегінің бәрі бір Аллаға тиесілі. Алла – Алим (бәрін білетін шексіз ілім иесі), Хаким (әр ісі мен әрбір үкімінде талай хикмет болған асқан даналық иесі).

يَٰٓأَهْلَ ٱلْكِتَٰبِ لَا تَغْلُوا۟ فِي دِينِكُمْ وَلَا تَقُولُوا۟ عَلَى ٱللَّهِ إِلَّا ٱلْحَقَّۚ إِنَّمَا ٱلْمَسِيحُ عِيسَى ٱبْنُ مَرْيَمَ رَسُولُ ٱللَّهِ وَكَلِمَتُهُۥٓ أَلْقَىٰهَآ إِلَىٰ مَرْيَمَ وَرُوحࣱ مِّنْهُۖ فَـَٔامِنُوا۟ بِٱللَّهِ وَرُسُلِهِۦۖ وَلَا تَقُولُوا۟ ثَلَٰثَةٌۚ ٱنتَهُوا۟ خَيْرࣰا لَّكُمْۚ إِنَّمَا ٱللَّهُ إِلَٰهࣱ وَٰحِدࣱۖ سُبْحَٰنَهُۥٓ أَن يَكُونَ لَهُۥ وَلَدࣱۘ لَّهُۥ مَا فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَمَا فِي ٱلْأَرْضِۗ وَكَفَىٰ بِٱللَّهِ وَكِيلࣰا

Әй, кітап иелері! Діндеріңде шектен шықпаңдар және Алла хақында ақиқаттан өзгені айтпаңдар. Мәриямұлы Иса Мәсіх тек Алланың елшісі әрі Мәриямға тастаған сөзі ғана, сондай-ақ ол Алладан келген рух. Ендеше, Аллаға һәм пайғамбарларына иман келтіріңдер, «Құдай үшеу» деп айтпаңдар. Өздеріңе жақсылық тілесеңдер, олай айтуды доғарыңдар. Алла – жалғыз құдай. Ол мінсіз, Оның баласы болуы мүмкін емес! Күллі аспан әлеміндегі һәм жердегі барлық нәрсе бір Өзіне тиесілі. Өкіл ретінде Алла жеткілікті (яғни Алла жаратуда, жаратқандарын жүйеге салуда һәм басқаруда ешқандай өкілге мұқтаж емес).

لَّن يَسْتَنكِفَ ٱلْمَسِيحُ أَن يَكُونَ عَبْدࣰا لِّلَّهِ وَلَا ٱلْمَلَٰٓئِكَةُ ٱلْمُقَرَّبُونَۚ وَمَن يَسْتَنكِفْ عَنْ عِبَادَتِهِۦ وَيَسْتَكْبِرْ فَسَيَحْشُرُهُمْ إِلَيْهِ جَمِيعࣰا

Мейлі Иса Мәсіх болсын, мейлі Аллаға ең жақын періштелер болсын, Аллаға құл болуды ар көріп, құлшылық етуден қашпайды. Кімде-кім Оған құл болуды ар көріп, құлшылық етуден қашса әрі тәкаппарланса, біліп қойсын, жақында Алла олардың барлығын (жауапқа тарту үшін) дәргейіне жинайды.

فَأَمَّا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ وَعَمِلُوا۟ ٱلصَّٰلِحَٰتِ فَيُوَفِّيهِمْ أُجُورَهُمْ وَيَزِيدُهُم مِّن فَضْلِهِۦۖ وَأَمَّا ٱلَّذِينَ ٱسْتَنكَفُوا۟ وَٱسْتَكْبَرُوا۟ فَيُعَذِّبُهُمْ عَذَابًا أَلِيمࣰا وَلَا يَجِدُونَ لَهُم مِّن دُونِ ٱللَّهِ وَلِيࣰّا وَلَا نَصِيرࣰا

Ал иман келтіріп, игілікті істер істегендердің сауабын толық береді, тіпті шексіз шарапатымен қарымдарын артығымен қайтарады. Ал құлшылық етуді ар көріп, тәкаппарланғандарды жан төзгісіз азапқа салып жазалайды. Сонда олар Алладан басқа өздеріне қорған болар бірде-бір дос та, қол ұшын берер медеткер де таба алмайды.

يَٰٓأَيُّهَا ٱلنَّاسُ قَدْ جَآءَكُم بُرْهَٰنࣱ مِّن رَّبِّكُمْ وَأَنزَلْنَآ إِلَيْكُمْ نُورࣰا مُّبِينࣰا

Уа, адамдар! Шүбәсіз, сендерге Раббыларыңнан айқын да нақты дәлел келді һәм сендерге бәрін анық көрсетіп, жолдарыңды жарық ететін нұр түсірдік.

فَأَمَّا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ بِٱللَّهِ وَٱعْتَصَمُوا۟ بِهِۦ فَسَيُدْخِلُهُمْ فِي رَحْمَةࣲ مِّنْهُ وَفَضْلࣲ وَيَهْدِيهِمْ إِلَيْهِ صِرَٰطࣰا مُّسْتَقِيمࣰا

Аллаға иман келтіріп, Одан бір сәтке де ажырамағандарды Алла Өзінің шексіз мейірімі мен шарапатына бөлейді және Өзіне төтесінен жеткізетін тура жолға салады.

يَسْتَفْتُونَكَ قُلِ ٱللَّهُ يُفْتِيكُمْ فِي ٱلْكَلَٰلَةِۚ إِنِ ٱمْرُؤٌا۟ هَلَكَ لَيْسَ لَهُۥ وَلَدࣱ وَلَهُۥٓ أُخْتࣱ فَلَهَا نِصْفُ مَا تَرَكَۚ وَهُوَ يَرِثُهَآ إِن لَّمْ يَكُن لَّهَا وَلَدࣱۚ فَإِن كَانَتَا ٱثْنَتَيْنِ فَلَهُمَا ٱلثُّلُثَانِ مِمَّا تَرَكَۚ وَإِن كَانُوٓا۟ إِخْوَةࣰ رِّجَالࣰا وَنِسَآءࣰ فَلِلذَّكَرِ مِثْلُ حَظِّ ٱلْأُنثَيَيْنِۗ يُبَيِّنُ ٱللَّهُ لَكُمْ أَن تَضِلُّوا۟ۗ وَٱللَّهُ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمُۢ

(Уа, Мұхаммед!) Олар сенен (артында әке де, бала да қалмаған марқұм жайлы) пәтуа сұрайды. Оларға былай айт: «Алла сендерге артында әке де, бала да қалмаған марқұмның мұрасы жайлы мынадай үкім айтады: Артында бала қалмаған (әкесі де өзінен бұрын қайтыс болған) ер кісі қайтыс болып, артында (туған немесе бір әкеден) жалғыз қарындасы (яки әпкесі) қалса, қалдырған мұрасының тең жартысы соған тиесілі (ал қалған жартысы әкесі жағынан жақындарына тиесілі, ондай жақындары болмаған жағдайда қалған мұра түгелдей қарындасына тиесілі болады). Ал керісінше, оның (туған немесе бір әкеден) жалғыз қарындасы (яки әпкесі) артына бала қалдырмай дүниеден озса, қалдырған мұрасын бір өзі иемденеді. Егер марқұмның артында (туған немесе бір әкеден) екі қарындасы (яки екі әпкесі) қалса, олар бауырларынан қалған мұраның үштен екі бөлігін алады. Ал егер марқұмның артында (туған немесе бір әкеден) бауырлары мен әпке-қарындастары қалса, мұндай жағдайда еркек кіндік мұрагерге әйелден екі есе көп үлес тиеді. (Мұра мәселесінде) шатасып, қателік жасамауларың үшін Алла сендерге (міне, осы үкімдерді) бүге-шігесіне дейін ашық баяндайды. Алла – барлық нәрсені білетін шексіз ілім иесі».